{"id":4310,"date":"2019-11-18T09:34:03","date_gmt":"2019-11-18T08:34:03","guid":{"rendered":"http:\/\/testowa.tech\/?p=4310"},"modified":"2019-11-18T09:34:03","modified_gmt":"2019-11-18T08:34:03","slug":"asymetria-plci-w-jezyku","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/tobgsxndps.cfolks.pl\/index.php\/2019\/11\/18\/asymetria-plci-w-jezyku\/","title":{"rendered":"Asymetria p\u0142ci w j\u0119zyku"},"content":{"rendered":"

Najprostsza definicja j\u0119zyka m\u00f3wi, \u017ce jest to \u201esystem znak\u00f3w konwencjonalnych, fonicznych, s\u0142u\u017c\u0105cy do porozumiewania si\u0119 o wszystkim\u201d1<\/sup><\/a>. Podstawow\u0105 jego funkcj\u0105 jest to, \u017ce umo\u017cliwia nam komunikacj\u0119. Nam wszystkim, niezale\u017cnie od tego ile mamy lat, jakie zajmujemy stanowisko, jakiej jeste\u015bmy p\u0142ci. Czy mo\u017cna u\u017cywa\u0107 tego narz\u0119dzia r\u00f3\u017cnie? Oczywi\u015bcie, \u017ce tak, bo mieszka\u0144cy Podlasia b\u0119d\u0105 mieli czasami problemy z dogadaniem si\u0119 z tymi z Pomorza, a z kolei z mieszka\u0144cami \u015al\u0105ska to ju\u017c w og\u00f3le nikt si\u0119 nie dogada poza nimi samymi. Nawet nauczyciele, chocia\u017c na co dzie\u0144 obracaj\u0105 si\u0119 w \u015brodowisku uczniowskim, czasem maj\u0105 problem ze zrozumieniem ich gwary, zw\u0142aszcza je\u015bli zaczerpni\u0119ta jest z rejon\u00f3w Internetu, w kt\u00f3re sami si\u0119 nie zapuszczaj\u0105. Ale czy jako kobiety i m\u0119\u017cczy\u017ani u\u017cywamy j\u0119zyka inaczej?<\/p>\n

J\u0119zyk wyznacza granice naszego \u015bwiata. Wie o tym ka\u017cdy, kto cho\u0107 raz zetkn\u0105\u0142 si\u0119 z\u00a0obcokrajowcem i nie umia\u0142 si\u0119 z nim porozumie\u0107. Kiedy dzieci zaczynaj\u0105 si\u0119 uczy\u0107 w szkole j\u0119zyka obcego, to razem z gramatyk\u0105 wprowadzane s\u0105 elementy edukacji o kulturze danego kraju. Poznaj\u0105 nowy j\u0119zyk i poznaj\u0105 nowy \u015bwiat. Zdarza nam si\u0119 ocenia\u0107 dan\u0105 osob\u0119 na podstawie tego, jak ona m\u00f3wi. Abstrahuj\u0105c od tego, czy to s\u0142uszne post\u0119powanie, czy nie, po prostu tak robimy. Ludzi z ma\u0142ym zasobem s\u0142ownictwa, pope\u0142niaj\u0105cych b\u0142\u0119dy w mowie, szufladkujemy jako tych nieoczytanych, mniej inteligentnych. Je\u015bli mo\u017cemy wyci\u0105gn\u0105\u0107 tak daleko id\u0105ce wnioski, to mo\u017ce jednak zasadne jest stwierdzenie, \u017ce kobiety i m\u0119\u017cczy\u017ani m\u00f3wi\u0105 inaczej?<\/p>\n

W tym miejscu przypomina si\u0119 pewna bardzo charakterystyczna scena z filmu\u00a0Dzie\u0144 \u015bwira<\/em>. Bohater jedzie poci\u0105giem, do kt\u00f3rego wsiadaj\u0105 m\u0142ode kobiety, kt\u00f3re szczebiocz\u0105 na ca\u0142y przedzia\u0142: \u201eUm\u00f3wi\u0142 si\u0119, um\u00f3wi\u0142, um\u00f3wi\u0142\u2026 Jaaaa, nieeee\u2026 On ca\u0142uje, ca\u0142uje, ca\u0142uje\u2026 Ekstra!\u201d Kilkukrotnie zdarzy\u0142o mi si\u0119 s\u0142ysze\u0107 takie powiedzonko pokazuj\u0105ce jak r\u00f3\u017cni si\u0119 \u201em\u00f3wienie\u201d kobiet i m\u0119\u017cczyzn. Ot\u00f3\u017c, kiedy stoi kilka kobiet, to wszystkie m\u00f3wi\u0105, jedna s\u0142ucha, ale ka\u017cda wie o co chodzi. Tymczasem kiedy stoi kilku m\u0119\u017cczyzn, to jeden m\u00f3wi, reszta go s\u0142ucha, ale nikt nie wie o co mu chodzi. Tylko, \u017ce to tak naprawd\u0119 s\u0105 przyk\u0142ady specyficznej ekspresji, a nie konkretnego u\u017cycia j\u0119zyka.<\/p>\n

J\u0119zyk, kt\u00f3ry s\u0142u\u017cy nam do komunikowania si\u0119 wydaje si\u0119 by\u0107 odbiciem, obrazem otaczaj\u0105cej nas rzeczywisto\u015bci. W\u00a0wielu przypadkach tak jest, ale nie wszyscy s\u0105 \u015bwiadomi tego, \u017ce j\u0119zykiem mo\u017cna tak\u017ce t\u0119 rzeczywisto\u015b\u0107 kszta\u0142towa\u0107. Wystarczy popatrze\u0107 na j\u0119zyk w broszurach propagandowych lub nawet bli\u017cej nas, na j\u0119zyk reklamy, kt\u00f3ra ma za zadanie zach\u0119ci\u0107 nas do kupna konkretnego produktu. Zatem nasuwa si\u0119 prosty wniosek, \u017ce j\u0119zyk mo\u017ce eliminowa\u0107 stereotypy lub wr\u0119cz przeciwnie, utrwala\u0107 je.<\/p>\n

Najwyra\u017aniejszym przyk\u0142adem rzeczywisto\u015bci, kt\u00f3r\u0105 utrwali\u0142 j\u0119zyk s\u0105 przys\u0142owia, powiedzenia. Jak to si\u0119 m\u00f3wi? Przys\u0142owia m\u0105dro\u015bci\u0105 narodu? Sporo z nas zna takie przys\u0142owie, jak \u201ekochajmy si\u0119 jak przyjaciele, liczmy si\u0119 jak \u017bydzi\u201d. Oznacza ono ni mniej, ni wi\u0119cej, \u017ce powinni\u015bmy darzy\u0107 si\u0119 sympati\u0105, ale zwa\u017ca\u0107 na to by rozliczy\u0107 mi\u0119dzy sob\u0105 wszelkie kwestie finansowe, bo mog\u0105 by\u0107 one zarzewiem konfliktu. Co czulsze ucho wy\u0142apie tu pewne kwestie dyskryminacyjne, bo powiedzenie sugeruje, \u017ce \u017bydzi to nar\u00f3d niech\u0119tny po\u017cyczaniu pieni\u0119dzy, bardzo skrupulatny je\u015bli o te kwestie chodzi. No tak, to co w takim uk\u0142adzie pomy\u015ble\u0107 o powiedzeniu \u201eBaba z wozu, koniom l\u017cej\u201d? Przygotowuj\u0105c niniejsz\u0105 desk\u0119 sp\u0119dzi\u0142am wiele wieczor\u00f3w na przedzieraniu si\u0119 przez morze r\u00f3\u017cnych powiedzonek i\u00a0znalaz\u0142am wiele ciekawych przyk\u0142ad\u00f3w: \u201eBaby maj\u0105 d\u0142ugie w\u0142osy, a rozum kr\u00f3tki\u201d, \u201eCzterech rzeczy najbardziej pragnie bia\u0142og\u0142owa: g\u0142adko\u015bci i dostatku, szat, dobrego s\u0142owa\u201d, \u201eBabi nar\u00f3d zawsze chytry\u201d i moje ulubione \u201eGdzie diabe\u0142 nie mo\u017ce, tam bab\u0119 po\u015ble\u201d. Jak w przys\u0142owiach zobrazowany jest m\u0119\u017cczyzna? Okazuje si\u0119, \u017ce wcale nie jako\u015b znacz\u0105co lepiej: \u201eZ m\u0119\u017cczyznami bywa jak z telefonami: albo zaj\u0119ty, albo pomy\u0142ka\u201d, \u201eNie\u017conaty \u2013 m\u0119\u017cczyzna posiadaj\u0105cy wady, o kt\u00f3rych jeszcze nie wie\u201d, \u201eM\u0119\u017cczyzn\u0119 od dziecka odr\u00f3\u017cnia tylko to, \u017ce musi si\u0119 goli\u0107\u201d, \u201eM\u0119\u017cczyzna ma wi\u0119cej przywar ni\u017c kobieta zalet\u201d.<\/p>\n

Przytoczone powy\u017cej przys\u0142owia wydaj\u0105 nam si\u0119 zabawne, dop\u00f3ki nie zdamy sobie sprawy z tego, \u017ce tworz\u0105 one nasz\u0105 rzeczywisto\u015b\u0107, \u017ce cz\u0119sto powtarzane powoduj\u0105, \u017ce zaczynamy w nie wierzy\u0107. Z tych powiedze\u0144 wynika, ni mniej, ni wi\u0119cej, \u017ce kobiety s\u0105 g\u0142upie, gadatliwe i interesuj\u0105 je tylko dobra materialne. M\u0119\u017cczy\u017ani natomiast nie maj\u0105 w\u00a0og\u00f3le \u017cadnych pozytywnych cech, cz\u0119sto te\u017c w przys\u0142owiach podkre\u015bla si\u0119, \u017ce s\u0105 niestali w\u00a0uczuciach, a\u00a0najistotniejsza jest dla nich seksualna sfera \u017cycia. To, jak silny jest ten stereotyp wida\u0107 szczeg\u00f3lnie wtedy, je\u015bli przytoczy si\u0119 badania nad tym, jakich obelg u\u017cywa si\u0119 w\u00a0stosunku do konkretnych p\u0142ci. W ostatnich latach na Uniwersytecie Warszawskim prowadzono badania nad przemoc\u0105 werbaln\u0105 w\u015br\u00f3d m\u0142odzie\u017cy. Ich wynik zaskoczy\u0142 samych naukowc\u00f3w, bo okaza\u0142o si\u0119, \u017ce dziewcz\u0119ta i ch\u0142opcy s\u0142ysz\u0105 pod swoim adresem r\u00f3\u017cne inwektywy. Obra\u017caj\u0105c s\u0142ownie kobiety oprawcy najcz\u0119\u015bciej odnosz\u0105 si\u0119 do ich zdolno\u015bci intelektualnych i umiej\u0119tno\u015bci organizacyjnych. M\u0142odzi m\u0119\u017cczy\u017ani natykaj\u0105 si\u0119 z kolei na inwektywy \u015bci\u015ble zwi\u0105zane z seksualno\u015bci\u0105 i ich umiej\u0119tno\u015bciami w tej materii, a tak\u017ce z orientacj\u0105 seksualn\u0105. Korelacja jest a\u017c nadto widoczna.<\/p>\n

Ca\u0142y czas jednak pozostajemy w sferze komunikacji j\u0119zykowej, a gdzie\u015b w tle pozostaje zawieszone pytanie o to jak wygl\u0105da kwestia p\u0142ciowo\u015bci w samym systemie. Wydaje si\u0119 oczywistym, \u017ce j\u0119zyk polski jako j\u0119zyk fleksyjny (czyli taki, kt\u00f3ry podlega odmianie, w kt\u00f3rym poprzez ko\u0144c\u00f3wki mo\u017cemy tworzy\u0107 nowe s\u0142owa) jest naturalnie predestynowany do tego, by budowa\u0107 w jego obr\u0119bie nazwy \u017ce\u0144skie. Mo\u017cemy to robi\u0107, ale nie korzystamy z tej mo\u017cliwo\u015bci.<\/p>\n

Badacze j\u0119zyka ukuli stwierdzenie, \u017ce j\u0119zyk polski ma charakter androcentryczny. Oznacza to, \u017ce uniwersalny jest dla niego rodzaj m\u0119ski. Je\u015bli tylko nie m\u00f3wimy o jakiej\u015b konkretnej kobiecie lub grupie kobiet, to u\u017cywamy rodzaju m\u0119skiego. Je\u015bli m\u00f3wimy o grupie mieszanej, sk\u0142adaj\u0105cej si\u0119 z kobiet i m\u0119\u017cczyzn, to te\u017c u\u017cyjemy rodzaju m\u0119skiego. Je\u015bli s\u0142owo ma swoj\u0105 form\u0119 m\u0119sk\u0105 i \u017ce\u0144sk\u0105, to w s\u0142owniku j\u0119zyka polskiego jako has\u0142o podstawowe b\u0119dzie podana forma m\u0119ska. M\u0119\u017cczyzna jest postawiony na pierwszym miejscu w r\u00f3\u017cnych zbitkach wyrazowych i tytu\u0142ach, np.\u00a0Ja\u015b i\u00a0Ma\u0142gosia<\/em>,\u00a0Jacek i Agatka<\/em>, \u201ebracia i siostry\u201d. Wiecie jak to si\u0119 nazywa? Szyk patriarchalny.<\/p>\n

Pierwsze koncepcje dotycz\u0105ce asymetrii p\u0142ciowej w j\u0119zyku wysnu\u0142 ju\u017c sto lat temu polski j\u0119zykoznawca Baudouin de Courtenay:<\/p>\n

\u201e(\u2026) wszelkie prawid\u0142a, maksymy, ustawy, artyku\u0142y praw, trzymane w tonie og\u00f3lnym i stosuj\u0105ce si\u0119 do wszystkich mieszka\u0144c\u00f3w, redagowane s\u0105 w rodzaju m\u0119skim. (…) Wobec tego, je\u017celi artyku\u0142 prawa kryminalnego, m\u00f3wi\u0105cy tylko o przest\u0119pcach, stosujemy tak\u017ce do \u201eprzest\u0119pczy\u0144 \u201d, czyli do kobiet, to r\u00f3wnie\u017c brak wzmianki o kobietach, np. w\u00a0ustawach uniwersyteckich, nie powinien by\u0107 t\u0142umaczony w\u00a0sensie ograniczaj\u0105cym, ale przeciwnie, w sensie rozszerzaj\u0105cym\u201d2<\/sup><\/a>.<\/p>\n

Baudouin de Courteney uwa\u017ca\u0142, \u017ce tendencje te s\u0105 \u015bci\u015ble zwi\u0105zane z tradycj\u0105 judeochrze\u015bcija\u0144sk\u0105, z kt\u00f3rej wyrasta polska kultura, a kt\u00f3ra uwa\u017ca, \u017ce pierwiastek m\u0119ski ma charakter pierwotny, a \u017ce\u0144ski pochodny od m\u0119skiego. Dlatego kobieta we wszystkich aspektach \u017cycia powinna podlega\u0107 m\u0119\u017cczy\u017anie. I tu w\u0142a\u015bciwie dotykamy sedna problemu. Je\u015bli podstaw\u0105 reguluj\u0105c\u0105 j\u0119zyk b\u0119d\u0105 formy rodzaju m\u0119skiego, to dopiero od nich b\u0119dzie da\u0142o si\u0119 stworzy\u0107 formy rodzaju \u017ce\u0144skiego, czyli wszem i wobec ostatnio dyskutowane feminatywy.<\/p>\n

Je\u015bli formy m\u0119skie s\u0105 bardziej uniwersalne, to wywieszk\u0119 na tablicy w zak\u0142adzie pracy, na kt\u00f3rej b\u0119dzie napisane \u201eDo pracownik\u00f3w\u201d przeczytaj\u0105 wszyscy. Je\u015bli z kolei znajdzie si\u0119 na niej napis \u201eDo pracownic\u201d \u2013 przeczytaj\u0105 j\u0105 tylko kobiety. Sformu\u0142owanie \u201ePrawa i\u00a0obowi\u0105zki ucznia\u201d dotyczy zar\u00f3wno dziewcz\u0105t, jak i ch\u0142opc\u00f3w, ale ju\u017c \u201ePrawa i obowi\u0105zki uczennic\u201d ch\u0142opcy b\u0119d\u0105 mogli spokojnie pomin\u0105\u0107. Nie wydaje si\u0119 to czym\u015b istotnym, dop\u00f3ki nie por\u00f3wnamy takich sformu\u0142owa\u0144 jak \u201eNajwybitniejszy malarz XX wieku\u201d w kontrze do \u201eNajwybitniejszej malarki XX wieku\u201d. Pierwsze oznacza najwybitniejsz\u0105 osob\u0119 spo\u015br\u00f3d wszystkich tworz\u0105cych w XX wieku, drugie najwybitniejsz\u0105 osob\u0119 tylko spo\u015br\u00f3d kobiet.<\/p>\n

Poruszana ostatnio tak cz\u0119sto kwestia feminatyw\u00f3w skupia si\u0119 g\u0142\u00f3wnie na \u017ce\u0144skich formach niekt\u00f3rych wyraz\u00f3w (a\u00a0w\u0142a\u015bciwie jednego wyrazu \u201epos\u0142anka\u201d). W trakcie tej dyskusji cz\u0119sto jest r\u00f3wnie\u017c wysuwany problem \u017ce\u0144skich nazw zawod\u00f3w, np. kobieta chirurg – chirur\u017cka lub kobieta pedagog \u2013 pedago\u017cka. Wielokrotnie spotka\u0142am si\u0119 ze zdaniem, \u017ce jest to jaka\u015b dziwna nowoczesna tendencja, kt\u00f3ra wynaturza j\u0119zyk. Ot\u00f3\u017c nie jest ona wcale taka nowa, bo pierwsze nazwy \u017ce\u0144skie zawod\u00f3w notuje ju\u017c s\u0142ownik Lindego z 1854 roku. Cz\u0119\u015b\u0107 z\u00a0nich zanik\u0142a, bo zanik\u0142y same zawody, np. nie ma ju\u017c fornalek. Ale s\u0105 w ich miejsce inne zaj\u0119cia, kt\u00f3rych imaj\u0105 si\u0119 kobiety, a jednak pojawia si\u0119 op\u00f3r spo\u0142eczny i niech\u0119\u0107 do ich stosowania. Wspomniana \u201epsycholo\u017cka\u201d jest form\u0105 jak najbardziej poprawn\u0105 pod wzgl\u0119dem gramatycznym, a jednak wi\u0119kszo\u015bci u\u017cytkownik\u00f3w j\u0119zyka kojarzy si\u0119 z jakim\u015b udziwnieniem. Podobnie jest z form\u0105 \u201epos\u0142anka\u201d, kt\u00f3ra funkcjonuje w j\u0119zyku polskim od lat, a jednak w XXI wieku, w \u015brodku Europy, kobiety robi\u0105 krucjat\u0119 medialn\u0105, by u\u017cywa\u0107 wobec nich w\u0142a\u015bnie tego s\u0142owa. A jak to jest na naszym rodzimym gruncie? Czy nie wypada\u0142oby rozwa\u017cy\u0107 stosowania zwrotu Siostra Pierwsza Dozorczyni i Siostra Mistrzyni Ceremonii?<\/p>\n

Tym sposobem p\u0142ynnie przeszli\u015bmy do tego sk\u0105d bierze si\u0119 ten ca\u0142y problem z asymetri\u0105 p\u0142ci w j\u0119zyku. Poza systemem mamy jeszcze co\u015b takiego jak uzus, czyli zwyczaj. Uzusem rz\u0105dz\u0105 u\u017cytkownicy j\u0119zyka, a ich \u0142aska na pstrym koniu je\u017adzi. To, \u017ce system pozwala na stworzenie jakiego\u015b wyrazu nie oznacza, \u017ce u\u017cytkownicy j\u0119zyka go zaakceptuj\u0105, bo kieruj\u0105 si\u0119 oni nie znajomo\u015bci\u0105 zasad w\u0142adaj\u0105cych systemem, a raczej emocjami i w\u0142asnymi upodobaniami. Dlatego tak trudno wprowadzi\u0107 jest \u017ce\u0144skie nazwy zawod\u00f3w, bo w spo\u0142ecze\u0144stwie nadal pokutuje my\u015bl, \u017ce podanie nazwy zawodu w rodzaju m\u0119skim w jaki\u015b spos\u00f3b dowarto\u015bciowuje osob\u0119. Dyrektorka to kobieta, kt\u00f3ra prowadzi przedszkole, szko\u0142\u0119. W banku pracuje pani dyrektor. Profesorka to nauczycielka w liceum. Na uniwersytecie pracuje pani profesor. Im bardziej szanowany spo\u0142ecznie zaw\u00f3d, tym wi\u0119ksze prawdopodobie\u0144stwo, \u017ce jego nazwa zostanie podana w rodzaju m\u0119skim.<\/p>\n

Zdarza si\u0119, \u017ce te odmienione wyrazy faktycznie nie brzmi\u0105 dobrze. O ile os\u0142uchali\u015bmy si\u0119 ju\u017c z psycholo\u017ck\u0105, archeolo\u017ck\u0105 i filolo\u017ck\u0105, to architektka trudniej przechodzi przez gard\u0142o. Nie wspominaj\u0105c ju\u017c o formie adiunktka. W\u00a0dodatku nie brzmi\u0105 one zbyt powa\u017cnie. Filolo\u017cka brzmi troch\u0119 jak taka bardzo ma\u0142a pani filolog…<\/p>\n

Czy bior\u0105c pod uwag\u0119 wszystkie opisane wy\u017cej sytuacje mamy prawo powiedzie\u0107, \u017ce system j\u0119zykowy dyskryminuje kobiety? A mo\u017ce to jest zbyt mocne s\u0142owo i bardziej adekwatne by\u0142oby stwierdzenie, \u017ce dochodzi do pewnej asymetrii na tym tle? Czy to jest z\u0142e, \u017ce do niej dochodzi i czy nale\u017cy z tym walczy\u0107? I je\u015bli nale\u017cy, to jak doprowadzi\u0107 do r\u00f3wno\u015bci p\u0142ci w j\u0119zyku?<\/p>\n

Deska wyg\u0142oszona w Sz:.L:. Micha\u0142 Tokarzewski-Karaszewicz na Wsch:.Kielc w dniu 16.11.2019 r.<\/em><\/p>\n

Niniejszy fragment architektury pragn\u0119 zadedykowa\u0107 S.\u00a0Dorocie Mazurek, gdy\u017c powsta\u0142 on zainspirowany jej desk\u0105 o spo\u0142ecznym wymiarze j\u0119zyka, a tak\u017ce jej postaw\u0105 jako kobiety, naukowczyni i Wolnomularki.<\/strong><\/em><\/p>\n

PRZYPISY:<\/p>\n

1<\/a>\u00a0Renata Grzegorczykowa,\u00a0Wst\u0119p do j\u0119zykoznawstwa<\/em>, s. 13<\/p>\n

2<\/a>\u00a0Jan Baudouin de Courtenay,\u00a0Wp\u0142yw w\u0142a\u015bciwo\u015bci my\u015blenia j\u0119zykowego polskiego na psychik\u0119 w og\u00f3le<\/em>, [w:] red. J. Basara, J. Szymczak,\u00a0O\u00a0j\u0119zyku polskim<\/em>, s. 221<\/p>\n

BIBLIOGRAFIA:<\/p>\n

    \n
  1. \n

    Baudouin de Courtenay Jan,\u00a0Wp\u0142yw w\u0142a\u015bciwo\u015bci my\u015blenia j\u0119zykowego polskiego na psychik\u0119 w og\u00f3le<\/em>, [w:] red. J. Basara, J. Szymczak,\u00a0O\u00a0j\u0119zyku polskim<\/em>, Warszawa 1984<\/p>\n<\/li>\n

  2. \n

    Coates Jennifer,\u00a0Women, men and language<\/em>, Nowy Jork 2016<\/p>\n<\/li>\n

  3. \n

    Grzegorczykowa Renata,\u00a0Wst\u0119p do j\u0119zykoznawstwa<\/em>, Warszawa 2007<\/p>\n<\/li>\n

  4. \n

    Pycia Paulina,\u00a0P\u0142e\u0107 w j\u0119zyku<\/em>, Sosnowiec 2007<\/p>\n<\/li>\n

  5. \n

    The handbook of language and gender<\/em>, Maiden 2003<\/p>\n<\/li>\n

  6. http:\/\/naukawpolsce.pap.pl\/aktualnosci\/news%2C78418%2Cszkolne-inwektywy-dziewczyny-slysza-inne-wyzwiska-niz-chlopcy.html?fbclid=IwAR2eOufZHt0pziS38vLwVMlwvG68RsTbqzN-5AxUD-7NLfE_5XCwtbxUFC0<\/a>\u00a0[dost\u0119p dnia 20.09.2019 r.]<\/li>\n<\/ol>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

    Najprostsza definicja j\u0119zyka m\u00f3wi, \u017ce jest to \u201esystem znak\u00f3w konwencjonalnych, fonicznych, s\u0142u\u017c\u0105cy do porozumiewania si\u0119 o wszystkim\u201d1. Podstawow\u0105 jego funkcj\u0105 jest to, \u017ce umo\u017cliwia nam komunikacj\u0119. Nam wszystkim, niezale\u017cnie od tego ile mamy lat, jakie zajmujemy stanowisko, jakiej jeste\u015bmy p\u0142ci. Czy mo\u017cna u\u017cywa\u0107 tego narz\u0119dzia r\u00f3\u017cnie? Oczywi\u015bcie, \u017ce tak, bo mieszka\u0144cy Podlasia b\u0119d\u0105 mieli czasami […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":5306,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4],"tags":[],"class_list":["post-4310","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-biblioteka"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/tobgsxndps.cfolks.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4310"}],"collection":[{"href":"https:\/\/tobgsxndps.cfolks.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/tobgsxndps.cfolks.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tobgsxndps.cfolks.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tobgsxndps.cfolks.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4310"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/tobgsxndps.cfolks.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4310\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tobgsxndps.cfolks.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/5306"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/tobgsxndps.cfolks.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4310"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/tobgsxndps.cfolks.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4310"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/tobgsxndps.cfolks.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4310"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}