Dzieje oraz historyczne pocz\u0105tki bia\u0142ostockiego wolnomularstwa owiewa pewna tajemnica, zanim jednak postaramy si\u0119 uchyli\u0107 nieco jej r\u0105bka, przyjrzyjmy si\u0119 pokr\u00f3tce genezie samej masonerii. Wolni Mularze to w\u00a0g\u0142\u00f3wnej mierze ludzie, kt\u00f3rzy g\u0142osz\u0105 po dzi\u015b dzie\u0144 idee wolno\u015bci, r\u00f3wno\u015bci i\u00a0braterstwa bez wzgl\u0119du na pochodzenie, stan spo\u0142eczny oraz religi\u0119 swoich adept\u00f3w. Pierwsze wzmianki w dokumentach z XIII wieku m\u00f3wi\u0105, \u017ce wolnomularze \u2013 zwani r\u00f3wnie\u017c \u201edzie\u0107mi wdowy\u201d, masonami, \u201ebudowniczymi katedr\u201d siostrami i bra\u0107mi spod znaku \u201ecyrkla i w\u0119gielnicy\u201d oraz reprezentantami \u201eSztuki Kr\u00f3lewskiej\u201d (z \u0142ac. Ars Regia) \u2013 przybyli do Europy (obecnej Francji) na zaproszenie Karola M\u0142ota (686\u2013741) pod koniec VII wieku. Natomiast na pocz\u0105tku XVIII wieku, a dok\u0142adnie 24 czerwca 1717 roku w noc \u015awi\u0119toja\u0144sk\u0105, kilka istniej\u0105cych l\u00f3\u017c angielskich spotka\u0142o si\u0119 w\u00a0londy\u0144skiej gospodzie \u201ePod g\u0119si\u0105 i rusztem\u201d i\u00a0po\u0142\u0105czy\u0142o si\u0119 stwarzaj\u0105c tak zwan\u0105 Wielk\u0105 Lo\u017c\u0119. W\u00a0ten spos\u00f3b powsta\u0142a obediencja, kt\u00f3ra w 1723 roku wyda\u0142a po raz pierwszy w formie pisemnej swoje regulaminy zatytu\u0142owane Konstytucja Andersona(1).<\/p>\n
Wielka Lo\u017ca sta\u0142a si\u0119 wkr\u00f3tce zakonem spekulatywnym (o charakterze filozoficzno-charytatywnym), czyli organizacj\u0105 niebuduj\u0105c\u0105 w praktyce niczego w formie materialnej, daj\u0105c tak oto pocz\u0105tek wsp\u00f3\u0142czesnemu wolnomularstwu, kt\u00f3re, co nale\u017cy szczeg\u00f3lnie podkre\u015bli\u0107, dzi\u0119ki Sz\\S\\ Marii Deraismes (1828\u20131894) oraz W\\D\\B\\ Georgesowi Martinowi (1844\u20131916) \u2013 cz\u0142onkom-za\u0142o\u017cycielom Mi\u0119dzynarodowego Mieszanego Zakonu Wolnomularskiego \u201eLe Droit Humain\u201d \u2013 przyjmuje od 1884 roku w sw\u00f3j poczet, opr\u00f3cz m\u0119\u017cczyzn, tak\u017ce kobiety.<\/p>\n
Pierwsze bia\u0142ostockie lo\u017ce<\/strong><\/p>\n Debiutuj\u0105ce w Polsce w XVIII wieku wolnomularstwo jakobickie (nazw\u0119 swoj\u0105 wywodz\u0105ce od stronnik\u00f3w wygnanego z Anglii Jakuba II Stuarta, 1633\u20131701) okre\u015blano z kolei mianem \u201eczerwonego bractwa\u201d (od koloru fartuszka). Pierwsza polska lo\u017ca powsta\u0142a w roku 1721 w Warszawie. Reprezentanci \u201eSztuki Kr\u00f3lewskiej\u201d byli prawdopodobnie obecni ju\u017c w otoczeniu samego hetmana Jana Klemensa Branickiego (1689\u20131771), lecz po jego \u015bmierci wszelki s\u0142uch po nich zagin\u0105\u0142(2).<\/p>\n Bia\u0142ostockie wolnomularstwo zawdzi\u0119cza jednak pocz\u0105tki swojego bujnego rozkwitu nie strukturom rodzimym, lecz pruskim zaborcom, kt\u00f3rzy ulokowali si\u0119 nieopodal Rynku Ko\u015bciuszki, w\u00a0reprezentacyjnym budynku mieszcz\u0105cym si\u0119 dzi\u015b przy ulicy Kili\u0144skiego 16. Masoni zaj\u0119li ten klasycystyczny gmach zaraz po jego zbudowaniu w 1806 roku i korzystali z niego prawie przez ca\u0142y okres panowania w Bia\u0142ymstoku w\u0142adz pruskich. Lo\u017c\u0119 maso\u0144sk\u0105 nazwano w\u00f3wczas \u201eZum goldenen Ring\u201d, co mia\u0142o bezpo\u015brednio nawi\u0105zywa\u0107 do \u201eLo\u017cy Z\u0142otego Pier\u015bcienia\u201d, istniej\u0105cej podobno w Bia\u0142ymstoku ju\u017c w 1770 roku w miejsce wcze\u015bniejszej o par\u0119 lat \u201eLo\u017cy Przyja\u017a\u0144\u201d. Wszystko wskazuje te\u017c na to, \u017ce dnia 2 lutego 1806 roku Lo\u017c\u0119 \u201eZum goldenen Ring\u201d \u2013 podleg\u0142\u0105 pod Wielk\u0105 Lo\u017c\u0119 Krajow\u0105 z siedzib\u0105 w Berlinie \u2013 oficjalnie otwiera\u0142 \u00f3wczesny pruski prezydent naszego miasta, Karol von Knobloch, za\u015bwiadczaj\u0105c rang\u0105 pe\u0142nionego przez siebie stanowiska o \u2013 towarzysz\u0105cej masonerii od zawsze \u2013 pewnej elitarno\u015bci i hermetyczno\u015bci. Jej przewodnicz\u0105cym, czyli Czcigodnym Mistrzem by\u0142 te\u017c pruski genera\u0142 Wilhelm Antoni l\u2019Estock. Pruska lo\u017ca dzia\u0142a\u0142a w Bia\u0142ymstoku do II po\u0142owy 1807 roku(3).<\/p>\n \u00d3wczesne struktury wolnomularskie w Bia\u0142ymstoku tworzyli przede wszystkim liczni niemieckoj\u0119zyczni urz\u0119dnicy, wojskowi i pracownicy s\u0105downictwa. W najwi\u0119kszym rozkwicie lo\u017ca ta liczy\u0142a a\u017c 45 cz\u0142onk\u00f3w. Polskimi wyj\u0105tkami byli w niej Filip Nereusz Kami\u0144ski (wysoki urz\u0119dnik administracji), a tak\u017ce Feliks de Michelis (nadworny lekarz Izabeli Branickiej, wdowy po bia\u0142ostockim hetmanie), kt\u00f3ry zosta\u0142 nawet przewodnicz\u0105cym bia\u0142ostockiej Lo\u017cy \u201eZ\u0142oty Pier\u015bcie\u0144\u201d w 1818 roku \u2013 plac\u00f3wki dzia\u0142aj\u0105cej w\u00f3wczas w zaborze rosyjskim i podleg\u0142ej centrali w Petersburgu. Jej 44 osobowy trzon reprezentowali wtedy g\u0142\u00f3wnie \u017co\u0142nierze armii carskiej (przede wszystkim korpusu litewskiego), liczni ziemianie oraz urz\u0119dnicy. Lo\u017ca rosyjska funkcjonowa\u0142a w Bia\u0142ymstoku do 1822 roku. Po oficjalnym zlikwidowaniu wszelkich tajnych organizacji w carskiej Rosji, budynek w kt\u00f3rym si\u0119 ona mie\u015bci\u0142a pe\u0142ni\u0142 ju\u017c tylko funkcje mieszkalno-us\u0142ugowe(4).<\/p>\n Warto zwr\u00f3ci\u0107 w tym miejscu uwag\u0119 na fakt, \u017ce p\u00f3\u0142nocno-wschodni naro\u017cnik by\u0142ej bia\u0142ostockiej lo\u017cy maso\u0144skiej pozostaje do dzi\u015b zas\u0142oni\u0119ty od wschodu zabudowaniami ulicy Kili\u0144skiego, a od p\u00f3\u0142nocy ulica Ko\u015bcielna biegnie tak, \u017ceby potencjalny przechodzie\u0144 mia\u0142 przed sob\u0105 murowane ogrodzenie ko\u015bcielnego ogrodu i raczej w t\u0119 stron\u0119 kierowa\u0142 sw\u00f3j wzrok. Na do\u015b\u0107 rozleg\u0142ym poddaszu tak \u201ezakamuflowanego\u201d naro\u017cnika budynku odbywa\u0142y si\u0119 wi\u0119c prawdopodobnie tajne spotkania bia\u0142ostockich wolnomularzy. Podobno bracia ci, by zapewni\u0107 w\u0142asnym spotkaniom pewne incognito i odstraszy\u0107 od siebie w\u015bcibskich profan\u00f3w, kolportowali na sw\u00f3j temat fantasmagoryczne plotki, w my\u015bl kt\u00f3rych o zmroku kr\u0105\u017cy\u0142y wok\u00f3\u0142 budynku lo\u017cy upiorne dusze(5).<\/p>\n Czasy wsp\u00f3\u0142czesne<\/strong><\/p>\n Szeroko poj\u0119ty ruch wolnomularski zamar\u0142 w Bia\u0142ymstoku dopiero w czasie I wojny \u015bwiatowej, wraz ze schy\u0142kow\u0105 dzia\u0142alno\u015bci\u0105 na terytorium Polski zakonspirowanych l\u00f3\u017c Wielkiego Wschodu Francji. Nast\u0119pnie w miejscu bia\u0142ostockiej lo\u017cy maso\u0144skiej mie\u015bci\u0142o si\u0119 gimnazjum, lazaret, prywatne mieszkania, a przed odzyskaniem przez Polsk\u0119 pe\u0142nej niepodleg\u0142o\u015bci w 1918 roku, dzia\u0142a\u0142o tu ognisko baletowe. W latach 1954\u20132015 obiekt ten wykorzystywano jako miejsk\u0105 bibliotek\u0119, kt\u00f3ra nosi dzisiaj nazw\u0119 Ksi\u0105\u017cnicy Podlaskiej. Aktualnie mie\u015bci si\u0119 w tym budynku jeden z departament\u00f3w Urz\u0119du Marsza\u0142kowskiego Wojew\u00f3dztwa Podlaskiego. Obecnie w Polsce dzia\u0142a siedem obediencji wolnomularskich: Federacja Polska Mi\u0119dzynarodowego Mieszanego Zakonu Wolnomularskiego \u201eLe Droit Humain\u201d, Wielki Wsch\u00f3d Rzeczypospolitej Polskiej, Wielki Wsch\u00f3d Polski, Wielki Wsch\u00f3d Francji, Wielka Lo\u017ca Kultur i Duchowo\u015bci, Wielka \u017be\u0144ska Lo\u017ca Francji oraz Wielka Lo\u017ca Narodowa Polski. Dzi\u015b ju\u017c wiemy, \u017ce za spraw\u0105 Zakonu Wolnomularskiego \u201eLe Droit Humain\u201d, \u201edzieci wdowy\u201d po raz kolejny zawitaj\u0105 w niedalekiej przysz\u0142o\u015bci do Bia\u0142egostoku.<\/p>\n B:. Micha\u0142 Siedlecki<\/p>\n Deska wyg\u0142oszona w trakcie uroczystego posiedzenia Sz.L. \u201eKonstytucja 3 Maja\u201d Nr 1723 na Ws. Warszawy w\u00a0dniu 16 marca 2017 r.<\/p>\n (1) Por. https:\/\/www.droithumain.pl\/index.php\/biblioteka\/54-xvii-wiek-i-wybrane-roda-inspiracji-sztuki-krolewskiej1 Dzieje oraz historyczne pocz\u0105tki bia\u0142ostockiego wolnomularstwa owiewa pewna tajemnica, zanim jednak postaramy si\u0119 uchyli\u0107 nieco jej r\u0105bka, przyjrzyjmy si\u0119 pokr\u00f3tce genezie samej masonerii. Wolni Mularze to w\u00a0g\u0142\u00f3wnej mierze ludzie, kt\u00f3rzy g\u0142osz\u0105 po dzi\u015b dzie\u0144 idee wolno\u015bci, r\u00f3wno\u015bci i\u00a0braterstwa bez wzgl\u0119du na pochodzenie, stan spo\u0142eczny oraz religi\u0119 swoich adept\u00f3w. Pierwsze wzmianki w dokumentach z XIII wieku […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":5448,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4],"tags":[],"class_list":["post-4315","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-biblioteka"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/tobgsxndps.cfolks.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4315"}],"collection":[{"href":"https:\/\/tobgsxndps.cfolks.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/tobgsxndps.cfolks.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tobgsxndps.cfolks.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tobgsxndps.cfolks.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4315"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/tobgsxndps.cfolks.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4315\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tobgsxndps.cfolks.pl\/index.php\/wp-json\/"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/tobgsxndps.cfolks.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4315"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/tobgsxndps.cfolks.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4315"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/tobgsxndps.cfolks.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4315"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
\n(2) Zob. T. Cegielski, Sekrety mason\u00f3w. Pierwszy stopie\u0144 wtajemniczenia, Warszawa 1992, s. 46.
\n(3) Por. L. Hass, Wolnomularstwo w Bia\u0142ymstoku w XVIII i w pierwszych dziesi\u0119cioleciach XIX w., [w:] Studia i materia\u0142y do dziej\u00f3w miasta Bia\u0142egostoku, t. IV, pod red. H. Majeckiego, Bia\u0142ystok 1985, s. 93-111.
\n(4) Por. http:\/\/www.poranny.pl\/obserwator\/art\/5239398,masoni-w-bialymstoku-ich-siedziba-byl-budynek-dzisiejszej-ksiaznicy-podlaskiej-przy-kilinskiego-16,id,t.html
\n(5)Tam\u017ce.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"