Wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie p\u0142e\u0107 przestaje by\u0107 uznawana wy\u0142\u0105cznie za cech\u0119 biologiczn\u0105. Bycie kobiet\u0105 lub m\u0119\u017cczyzn\u0105 nie oznacza jedynie posiadania okre\u015blonej anatomii. Kobieco\u015b\u0107 i m\u0119sko\u015b\u0107 to w nowoczesnym dyskursie poj\u0119cia szersze, rozpatrywane jako p\u0142e\u0107 biologiczna, spo\u0142eczna i kulturowa.<\/p>\n
Rhoda Unger w 1979 roku zaproponowa\u0142a termin\u00a0gender<\/em>, pragn\u0105c podkre\u015bli\u0107, \u017ce nie istnieje jedno poj\u0119cie p\u0142ci okre\u015blonej biologicznie.<\/p>\n Nauka stara si\u0119 unikn\u0105\u0107 determinizmu biologicznego przez odwo\u0142anie do rozr\u00f3\u017cnienia na p\u0142e\u0107 biologiczn\u0105 (sex<\/em>) i p\u0142e\u0107 kulturow\u0105 (gender<\/em>). Pierwsze z tych poj\u0119\u0107 odnosi si\u0119 do biologii cia\u0142a.<\/p>\n P\u0142e\u0107 w uj\u0119ciu biologicznym to, zgodnie z Encyklopedi\u0105 PWN, zesp\u00f3\u0142 cech pozwalaj\u0105cych podzieli\u0107 osobniki danego gatunku na dwie grupy, oznaczane jako m\u0119skie i \u017ce\u0144skie. R\u00f3\u017cnice mi\u0119dzy osobnikami obu p\u0142ci le\u017c\u0105 u podstaw dymorfizmu p\u0142ciowego. P\u0142e\u0107 m\u0119ska u ssak\u00f3w jest determinowana obecno\u015bci\u0105 chromosomu Y, podczas gdy brak tego chromosomu warunkuje p\u0142e\u0107 \u017ce\u0144sk\u0105. Jest to tzw. pierwotna determinacja p\u0142ci.<\/p>\n Wyst\u0119powanie p\u0142ci jest nierozerwalnie zwi\u0105zane ze zjawiskiem rozmna\u017cania p\u0142ciowego.<\/p>\n Z kolei p\u0142e\u0107 kulturowa, inaczej p\u0142e\u0107 spo\u0142eczna, okre\u015blana angielskim s\u0142owem\u00a0gender<\/em>, to identyfikacja jednostki z rol\u0105 p\u0142ci wynikaj\u0105c\u0105 z uwarunkowa\u0144 kulturowych i spo\u0142ecznych. P\u0142e\u0107 kulturowa ma charakter wyuczony. Powstaje we wczesnym okresie socjalizacji, od trzeciego do sz\u00f3stego roku \u017cycia. Wtedy w\u0142a\u015bnie nast\u0119puje uwewn\u0119trznienie norm zwi\u0105zanych z rolami p\u0142ciowymi.<\/p>\n A zatem poj\u0119cie p\u0142ci kulturowej oznacza og\u00f3\u0142 za\u0142o\u017ce\u0144 i praktyk kulturowych, steruj\u0105cych procesem spo\u0142ecznego konstruowania m\u0119\u017cczyzn i kobiet.<\/p>\n Gender<\/em>\u00a0jest to\u00a0<\/em>rodzaj informacji, na podstawie kt\u00f3rej ludzie tworz\u0105 s\u0105dy i\u00a0<\/em>podejmuj\u0105 zachowania w spo\u0142ecznych interakcjach. P\u0142e\u0107 jest aktywnym\u00a0<\/em>procesem powstaj\u0105cym w interakcjach mi\u0119dzy lud\u017ami.<\/p>\n To co okre\u015blamy poj\u0119ciem \u201egender<\/em>\u201d jest wytworem, kt\u00f3ry powstaje poprzez wp\u0142yw \u015brodowiska w jakim funkcjonuje dana osoba: wykszta\u0142cenie jakie odebra\u0142a, kontakty w jakie wchodzi\u0142a podczas swojego rozwoju itp.\u00a0Gender<\/em>\u00a0jest elementem wyr\u00f3\u017cniaj\u0105cym ka\u017cd\u0105 osob\u0119.<\/p>\n W nauce funkcjonuje te\u017c poj\u0119cie p\u0142ci metrykalnej, okre\u015blonej w momencie narodzin na podstawie II-rz\u0119dowych cech p\u0142ciowych .<\/p>\n Dodatkowo wyr\u00f3\u017cnia si\u0119 u ludzi p\u0142e\u0107 psychologiczn\u0105, czyli poczucie przynale\u017cno\u015bci do danej p\u0142ci, p\u0142ciow\u0105 identyfikacj\u0119. Identyfikacja ta bywa odmienna od p\u0142ci biologicznej, z czym mamy do czynienia w przypadku transseksualizmu.<\/p>\n Na obecnym etapie cywilizacji i rozwoju nauki istotniejszym wydaje si\u0119 aspekt psychologiczny identyfikacji p\u0142ci, ni\u017c jego biologiczny odpowiednik. Dzi\u0119ki post\u0119powi medycyny determinizm p\u0142ciowy nie decyduje bezwzgl\u0119dnie o byciu kobiet\u0105 lub m\u0119\u017cczyzn\u0105 przez ca\u0142e \u017cycie, a to za spraw\u0105 hormonalnych i operacyjnych procedur zmiany p\u0142ci.<\/p>\n Du\u017cy wp\u0142yw na rozumienie p\u0142ci w uj\u0119ciu kulturowym mia\u0142a wielowiekowa dominacja patriarchalnego modelu spo\u0142ecze\u0144stwa. Nie spos\u00f3b bowiem bagatelizowa\u0107 faktu, i\u017c przez setki lat m\u0119\u017cczy\u017ani pe\u0142nili wiod\u0105c\u0105 rol\u0119 w wi\u0119kszo\u015bci kultur \u015bwiata, podczas gdy kobiety sprowadzone do funkcji rozrodczych i macierzy\u0144skich, cz\u0119stokro\u0107 pozbawione by\u0142y nawet podstawowych praw publicznych. Model \u00f3w odcisn\u0105\u0142 na cywilizacji ludzkiej tak silne pi\u0119tno, \u017ce nawet wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie bez trudu dostrzec mo\u017cna jego pozosta\u0142o\u015bci. Badania socjologiczne wskazuj\u0105 na brak r\u00f3wnouprawnienia p\u0142ci w tak wa\u017cnych sferach \u017cycia, jak cho\u0107by dost\u0119p do pracy, awansu oraz niekt\u00f3rych zawod\u00f3w. Najcz\u0119\u015bciej podkre\u015blanym jest zr\u00f3\u017cnicowanie wynagrodze\u0144 na por\u00f3wnywalnych stanowiskach.<\/p>\n Sytuacja ta kszta\u0142tuje si\u0119 r\u00f3\u017cnie w r\u00f3\u017cnych krajach Europy, obu Ameryk i w innych cz\u0119\u015bciach \u015bwiata. R\u00f3wnocze\u015bnie powszechnie znane s\u0105 przypadki pa\u0144stw, w kt\u00f3rych kobiety do\u015bwiadczaj\u0105 wci\u0105\u017c ogranicze\u0144, a nawet \u0142amania przyj\u0119tych przez mi\u0119dzynarodow\u0105 spo\u0142eczno\u015b\u0107 praw cz\u0142owieka. Co wi\u0119cej, model patriarchalny wywar\u0142 tak trwa\u0142y wp\u0142yw na \u015bwiadomo\u015b\u0107 kobiet, \u017ce niejednokrotnie nie potrafi\u0105 one lub wr\u0119cz nie chc\u0105 zmieni\u0107 postrzegania swej roli spo\u0142ecznej.<\/p>\n Innym, nie mniej istotnym, aspektem p\u0142ci w uj\u0119ciu kulturowym jest zasygnalizowane wcze\u015bniej zjawisko\u00a0gender<\/em>. Identyfikacja ta wynika z uwarunkowa\u0144 kulturowych i spo\u0142ecznych. Obserwowane w dzieci\u0144stwie role p\u0142ciowe determinuj\u0105 nasze zachowania przez reszt\u0119 \u017cycia. Przyczyn\u0105 fali kontrowersji wok\u00f3\u0142\u00a0gender<\/em>, jaka niedawno przetoczy\u0142a si\u0119 przez Polsk\u0119, zdaje si\u0119 by\u0107 niew\u0142a\u015bciwe rozumienia tego zjawiska.<\/p>\n Przypomnijmy: termin\u00a0gender<\/em>\u00a0okre\u015bla p\u0142e\u0107 w kontek\u015bcie kulturowym \u2013 zachowania, postawy, motywy, kt\u00f3re dane spo\u0142ecze\u0144stwa uwa\u017caj\u0105 za w\u0142a\u015bciwe dla danej p\u0142ci. Tak jak p\u0142e\u0107 biologiczna odnosi si\u0119 do somatyki, tak p\u0142e\u0107 kulturowa odnosi si\u0119 do psychiki.<\/p>\n P\u0142e\u0107 kulturowa, czyli\u00a0gender<\/em>, to kategoria badawcza, kt\u00f3ra analizuje przejawy kobieco\u015bci i m\u0119sko\u015bci w czasie, przestrzeni, w r\u00f3\u017cnych kulturach i kr\u0119gach cywilizacyjnych. Np. w Europie kierowanie samochodem czy podr\u00f3\u017cowanie przez kobiety to czynno\u015bci dnia codziennego, a w Arabii Saudyjskiej to z\u0142amanie obyczaju i prawa. W Polsce kobiety maj\u0105 prawo g\u0142osowa\u0107 od 95 lat, a w niekt\u00f3rych krajach na \u015bwiecie kobiety do dzi\u015b nie maj\u0105 praw wyborczych lub prawa do edukacji.<\/p>\n Te r\u00f3\u017cnice nie wynikaj\u0105 z biologii, ale z uwarunkowa\u0144 kulturowych w danym spo\u0142ecze\u0144stwie. Kulturowe r\u00f3\u017cnice nie sprawiaj\u0105, \u017ce zanika biologia p\u0142ci.<\/p>\n Wobec coraz cz\u0119stszych przypadk\u00f3w zast\u0119powania si\u0119 kobiet i m\u0119\u017cczyzn w konserwatywnie rozumianych rolach, naturalnym jest przewarto\u015bciowywanie dotychczasowego traktowania p\u0142ci.<\/p>\n Dziecko kobiety oddanej karierze zawodowej i m\u0119\u017cczyzny opiekuj\u0105cego si\u0119 domem musi odbiera\u0107 p\u0142ciowo\u015b\u0107 w uj\u0119ciu kulturowym inaczej, ni\u017c potomek rodziny funkcjonuj\u0105cej wedle modelu patriarchalnego. Nauka dostrzega to zjawisko, bada je i stara si\u0119 reagowa\u0107 na zwi\u0105zane z nim korzy\u015bci oraz zagro\u017cenia. O ile oczywistym jest podejmowanie dyskursu o zachodz\u0105cych w \u015bwiecie przemianach, o tyle trudno zaakceptowa\u0107 postawy krytyczne oparte wy\u0142\u0105cznie na przywi\u0105zaniu do konserwatywnych warto\u015bci.<\/p>\n W Polsce wci\u0105\u017c powszechnie dominuje stereotyp uto\u017csamiania II-rz\u0119dowych cech p\u0142ciowych z rolami spo\u0142ecznymi p\u0142ci. My sami powinni\u015bmy definiowa\u0107 swoj\u0105 p\u0142ciowo\u015b\u0107, poniewa\u017c aspekty kulturowe s\u0105 w tym przypadku istotniejsze od biologicznych. Wedle ameryka\u0144skiej filozof prof. Judith Butler p\u0142e\u0107 kulturow\u0105 definiuje nie to, czym jeste\u015bmy, ale raczej to, co robimy, jak si\u0119 zachowujemy. P\u0142e\u0107 biologiczna mo\u017ce wi\u0119c by\u0107 lub nie by\u0107 podstaw\u0105 czyjej\u015b to\u017csamo\u015bci. Przejawem zdominowania p\u0142ci biologicznej przez p\u0142e\u0107 kulturow\u0105 s\u0105 ma\u0142\u017ce\u0144stwa homoseksualne. \u015awiat nie jest jednorodny w swym rozwoju i przemianach.<\/p>\n Kulturowe idee odnosz\u0105ce si\u0119 do p\u0142ci nie odzwierciedlaj\u0105 wprost spo\u0142ecznych i ekonomicznych sytuacji kobiet i m\u0119\u017cczyzn, jednak\u017ce powstaj\u0105 one w\u0142a\u015bnie w tym kontek\u015bcie. Dzieje si\u0119 tak poniewa\u017c stereotypy odnosz\u0105ce si\u0119 do p\u0142ci kulturowej rozwijane s\u0105 i stosowane w strategiach, kt\u00f3rymi pos\u0142uguj\u0105 si\u0119 przedstawiciele obu p\u0142ci w celu wzmocnienia swoich interes\u00f3w w r\u00f3\u017cnych kontekstach spo\u0142ecznych.<\/p>\n Rozwa\u017caj\u0105c wsp\u00f3\u0142czesne problemy p\u0142ci nie wolno zapomina\u0107 o roli kobiet w historii spo\u0142ecze\u0144stw w europejskim kr\u0119gu kulturowym i przyk\u0142adach kobiet, kt\u00f3re zapisa\u0142y si\u0119 w dziejach \u015bwiata. R\u00f3wnocze\u015bnie wsp\u00f3\u0142czesne kobiety podkre\u015blaj\u0105 sw\u00f3j sprzeciw wobec parytet\u00f3w. Twierdz\u0105, \u017ce potrzeba nam po prostu dobrych fachowc\u00f3w, niewa\u017cne w jakich proporcjach p\u0142ci.<\/p>\n Niepok\u00f3j budzi natomiast wp\u0142yw zachodz\u0105cych na \u015bwiecie przemian na rodzin\u0119.<\/p>\n Jak zasada r\u00f3wno\u015bci kobiet i m\u0119\u017cczyzn wp\u0142ywa na rodzin\u0119, jak j\u0105 zmienia, i jak zmienia nasze my\u015blenie o \u015bwiecie?<\/p>\n Konieczno\u015b\u0107 zapewnienia bytu nie tylko wymusza zmian\u0119 r\u00f3l p\u0142ci, ale cz\u0119stokro\u0107 doprowadza do rozbicia rodzin, b\u0105d\u017a trwania ich w relacjach odleg\u0142ych od tradycyjnych zwi\u0105zk\u00f3w rodzinnych.<\/p>\n Zastan\u00f3wmy si\u0119, czy skoro praca kobiet powoduje, \u017ce mniej czasu po\u015bwi\u0119caj\u0105 na domowe ognisko \u2013 b\u0119dziemy namawia\u0107 kobiety, aby nie pracowa\u0142y? Co zrobi\u0107, aby w dobie, gdy zar\u00f3wno kobiety, jak i m\u0119\u017cczy\u017ani, maj\u0105 prawne i spo\u0142eczne przyzwolenie na prac\u0119 zawodow\u0105, budowa\u0107 trwa\u0142e zwi\u0105zki i rodziny, w kt\u00f3rych dzieci znajduj\u0105 w\u0142a\u015bciw\u0105 i czu\u0142\u0105 opiek\u0119? Bezwzgl\u0119dnie nale\u017cy zastanowi\u0107 si\u0119, jak zapanowa\u0107 nad negatywnymi przemianami.<\/p>\n Ale czy zamiast kwestionowa\u0107 prawo kobiet do r\u00f3wnego traktowania, nie powinni\u015bmy wi\u0119cej czasu po\u015bwi\u0119ci\u0107 kwestii ojcostwa, odpowiedzialno\u015bci m\u0119\u017cczyzn za dzieci i rodzin\u0119, budowania trwa\u0142ych wi\u0119zi, nieagresywnego rozwi\u0105zywania konflikt\u00f3w?<\/p>\n Unikaj\u0105c skrajno\u015bci \u201eszarej myszki\u201d i \u201ebaboch\u0142opa\u201d kobiety staraj\u0105 si\u0119 znale\u017a\u0107 dla siebie nowe miejsce w \u015bwiecie dot\u0105d zarezerwowanym dla m\u0119\u017cczyzn. Chc\u0105c nie chc\u0105c eksperymentuj\u0105 na samych sobie, kieruj\u0105c si\u0119 kobiec\u0105 intuicj\u0105 i m\u0119sk\u0105 odwag\u0105. Utrudnieniem dla nich na tej drodze s\u0105 l\u0119ki przed drug\u0105 p\u0142ci\u0105 lub pogarda dla niej, obecne niestety w mentalno\u015bci niekt\u00f3rych kobiet i m\u0119\u017cczyzn. M\u00f3wi\u0105c o roli kobiety i m\u0119\u017cczyzny trzeba ponadto pami\u0119ta\u0107, \u017ce p\u0142e\u0107 biologiczna jest zwi\u0105zana z przekazywaniem \u017cycia. Kobieta i m\u0119\u017cczyzna uzupe\u0142niaj\u0105 si\u0119 w nich, jednak nie przek\u0142ada si\u0119 to na r\u00f3wno\u015b\u0107 biologiczn\u0105 wzgl\u0119dem potomstwa od pocz\u0119cia do chwili zaprzestania karmienia naturalnego. Cho\u0107by z tego powodu p\u0142ciowo\u015b\u0107 biologiczna zachowa prymat nad\u00a0gender<\/em>.<\/p>\n Postulat r\u00f3wno\u015bci kobiet i m\u0119\u017cczyzn nie oznacza kwestionowania r\u00f3\u017cnic pomi\u0119dzy kobietami i m\u0119\u017cczyznami. Chodzi jedynie o r\u00f3wno\u015b\u0107 wobec prawa, dost\u0119pu do d\u00f3br, us\u0142ug, przywilej\u00f3w, awansu, r\u00f3wnej p\u0142acy za prac\u0119 tej samej warto\u015bci. Te d\u0105\u017cenia nie eliminuj\u0105 w \u017caden spos\u00f3b r\u00f3\u017cnic biologicznych czy najwa\u017cniejszych r\u00f3l, jakie pe\u0142ni\u0105 kobiety i m\u0119\u017cczy\u017ani, a wi\u0119c roli matki i ojca, ze wszelkimi konsekwencjami dotycz\u0105cymi ich specyfiki.<\/p>\n P\u0142e\u0107 kulturowa, czyli\u00a0gender<\/em>, nie ogranicza si\u0119 jedynie do opozycji kobieta\/m\u0119\u017cczyzna. Jest poj\u0119ciem, kt\u00f3re poszerza perspektyw\u0119 postrzegania ludzkiej p\u0142ciowo\u015bci. Zajmowanie si\u0119 tym zagadnieniem to sprawienie, \u017ce zar\u00f3wno kobiety, jak i m\u0119\u017cczy\u017ani, kt\u00f3rzy nie w pe\u0142ni realizuj\u0105 si\u0119 w ramach okre\u015blonych przez p\u0142e\u0107, mog\u0105 znale\u017a\u0107 w\u0142asn\u0105 indywidualno\u015b\u0107.<\/p>\n Bez w\u0105tpienia bacznie nale\u017cy obserwowa\u0107 przemiany spo\u0142eczne i kulturowe, kt\u00f3re co prawda nie musz\u0105, lecz w efekcie post\u0119puj\u0105cej degeneracji p\u0142ciowo\u015bci mog\u0105 zagrozi\u0107 przysz\u0142o\u015bci cywilizacji ludzkiej. Nadziej\u0105 na zachowanie naturalnego status quo, ulegaj\u0105cego obecnie coraz silniejszym zachwianiom, s\u0105 prawa biologii, niezmienne przede wszystkim we wspomnianej wy\u017cej prokreacji i wczesnym okresie macierzy\u0144stwa. Prawa te nie powinny jednak\u017ce stanowi\u0107 pretekstu do dyskryminacji homoseksualizmu oraz hamowania post\u0119pu w r\u00f3wnouprawnieniu p\u0142ci.<\/p>\n Synteza tematu rocznego 2015 warsztat\u00f3w DH Polska<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie p\u0142e\u0107 przestaje by\u0107 uznawana wy\u0142\u0105cznie za cech\u0119 biologiczn\u0105. Bycie kobiet\u0105 lub m\u0119\u017cczyzn\u0105 nie oznacza jedynie posiadania okre\u015blonej anatomii. Kobieco\u015b\u0107 i m\u0119sko\u015b\u0107 to w nowoczesnym dyskursie poj\u0119cia szersze, rozpatrywane jako p\u0142e\u0107 biologiczna, spo\u0142eczna i kulturowa. Rhoda Unger w 1979 roku zaproponowa\u0142a termin\u00a0gender, pragn\u0105c podkre\u015bli\u0107, \u017ce nie istnieje jedno poj\u0119cie p\u0142ci okre\u015blonej biologicznie. Nauka stara si\u0119 […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":5870,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4],"tags":[],"class_list":["post-4334","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-biblioteka"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/tobgsxndps.cfolks.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4334"}],"collection":[{"href":"https:\/\/tobgsxndps.cfolks.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/tobgsxndps.cfolks.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tobgsxndps.cfolks.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tobgsxndps.cfolks.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4334"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/tobgsxndps.cfolks.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4334\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tobgsxndps.cfolks.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/5870"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/tobgsxndps.cfolks.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4334"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/tobgsxndps.cfolks.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4334"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/tobgsxndps.cfolks.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4334"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
\n