{"id":4378,"date":"2017-06-12T17:34:15","date_gmt":"2017-06-12T15:34:15","guid":{"rendered":"http:\/\/testowa.tech\/?p=4378"},"modified":"2017-06-12T17:34:15","modified_gmt":"2017-06-12T15:34:15","slug":"dzieje-wolnomularstwa-spekulatywnego-watki-templariansko-rozokrzyzowe","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/tobgsxndps.cfolks.pl\/index.php\/2017\/06\/12\/dzieje-wolnomularstwa-spekulatywnego-watki-templariansko-rozokrzyzowe\/","title":{"rendered":"Dzieje wolnomularstwa spekulatywnego. W\u0105tki templaria\u0144sko-r\u00f3\u017cokrzy\u017cowe"},"content":{"rendered":"

Dzieje wolnomularstwa spekulatywnego pozostaj\u0105 poznawczo wieloaspektowe. Jego pocz\u0105tki r\u00f3wnie\u017c wymykaj\u0105 si\u0119 prostej klasyfikacji faktograficznej. Nie dziwi wi\u0119c fakt, \u017ce badaniom nad masoneri\u0105 towarzyszy nieustanne poczucie wielkiej tajemnicy. Przyjrzyjmy si\u0119 tu w takim razie wybranym w\u0105tkom templaria\u0144sko-r\u00f3\u017cokrzy\u017cowym, kt\u00f3re mog\u0105 okaza\u0107 si\u0119 bardzo pomocne w\u00a0naszej pr\u00f3bie analitycznej rekonstrukcji procesu formowania si\u0119 poszczeg\u00f3lnych etap\u00f3w historii\u00a0Ars Regia<\/em>.<\/p>\n

Jak podaje B\\ Tadeusz Cegielski, okoliczno\u015bci w kt\u00f3rych trzy lo\u017ce londy\u0144skie oraz lo\u017ca z\u00a0Westminsteru w dniu 24 czerwca 1717 roku \u2013 to jest na \u015bw. Jana Chrzciciela \u2013 na pi\u0119trze lokalu pod nazw\u0105\u00a0The Goose and Gridiron Ale-House\u00a0<\/em>przy St. Pauls Church-yard powo\u0142a\u0142y do \u017cycia\u00a0The Grand Lodge of London<\/em>,\u00a0<\/em>sta\u0142y si\u0119 z biegiem czasu przedmiotem wszechstronnych studi\u00f3w historycznych. Popularna piwiarnia \u201ePod G\u0119si\u0105 i Rusztem\u201d nie by\u0142a wszak jedyn\u0105 gospod\u0105, w kt\u00f3rej zbiera\u0142y si\u0119 \u00f3wcze\u015bnie wsp\u00f3\u0142pracuj\u0105ce ze sob\u0105 lo\u017ce[1]<\/a>. Niekt\u00f3rzy historycy s\u0105dz\u0105 bowiem, \u017ce: \u201eWielka Lo\u017ca Londynu ukonstytuowa\u0142a si\u0119 rok wcze\u015bniej (1716), w\u00a0Apple-Tree Tavern<\/em>\u00a0przy Charles Street, Covent Garden, pomimo tego, \u017ce w drugim wydaniu swych\u00a0Constitutions\u00a0<\/em>James Anderson zapewnia\u0142, \u017ce powsta\u0142 tam jedynie\u00a0The Grand Lodge Pro Tempore<\/em>, kt\u00f3ra nie obra\u0142a wielkiego mistrza, ani te\u017c nie podejmowa\u0142a jakichkolwiek uchwa\u0142\u201d[2]<\/a>. Spekulacjom naszym towarzyszy wi\u0119c po raz wt\u00f3ry pewien dysonans poznawczy. A mo\u017ce pocz\u0105tki wolnomularstwa s\u0105 o wiele starsze ni\u017c nam si\u0119 z pozoru wydaje.<\/p>\n

Najpowszechniej przyjmowana koncepcja genezy masonerii przyj\u0119ta przez historiografi\u0119 akademick\u0105 (vide\u00a0<\/em>dzie\u0142a Ludwika Haasa), nie jest \u2013 jak za\u015bwiadcza mi\u0119dzy innymi Jerzy Prokopiuk \u2013 jedyna oraz wy\u0142\u0105czna. Ma ona bowiem \u2013 wedle badacza \u2013 konkurentk\u0119 w innej, r\u00f3wnie dawnej i szacownej, koncepcji, kt\u00f3ra wywodzi wolnomularstwo wprost ze \u015bredniowiecznego Zakonu Ubogich Rycerzy Chrystusa i \u015awi\u0105tyni Salomona, zwanych st\u0105d templariuszami (\u0142ac.\u00a0militia templi<\/em>)[3]<\/a>.<\/p>\n

Zdaniem Prokopiuka \u2013 powo\u0142uj\u0105cego si\u0119 cho\u0107by na badania Stevena Sora \u2013 po oficjalnej delegalizacji templariuszy przez papie\u017ca Klemensa V (1305\u20131314) w 1314 roku, poprzedzonej \u201ekrwawym okresem\u201d ich prze\u015bladowa\u0144, cz\u0119\u015b\u0107 z nich \u2013 wywodz\u0105ca si\u0119 z Francji \u2013 unikn\u0119\u0142a losu ich wsp\u00f3\u0142braci-m\u0119czennik\u00f3w i uda\u0142a si\u0119 bezpo\u015brednio do Szkocji. Autor\u00a0\u00a0Gnozy i gnostycyzmu\u00a0<\/em>(1998)\u00a0<\/em>nadmienia r\u00f3wnie\u017c, \u017ce templariuszy poddawano represjom tylko we Francji. W innych krajach Europy nie spotka\u0142y ich bowiem \u017cadne lub prawie \u017cadne prze\u015bladowania. Na przyk\u0142ad w \u00f3wczesnej Portugalii, cho\u0107 kr\u00f3l rozwi\u0105za\u0142 zakon na polecenie papie\u017ca, to po kilku latach, w 1319 roku, utworzy\u0142 on nowy zakon pod nazw\u0105 Rycerzy Chrystusa, kt\u00f3ry funkcjonowa\u0142 a\u017c do XVI stulecia. Pod koniec XV wieku stan\u0105\u0142 na jego czele \u201e(\u2026) ksi\u0105\u017c\u0119 Henryk zwany \u017beglarzem, inicjator i organizator wielkich portugalskich wypraw odkrywczych Diaza, Vasco da Gamy, Almeidy, Albuquerque\u2019a i\u00a0Cabrala. W ten spos\u00f3b templariusze \u2013 w nowym wcieleniu \u2013 rozbili kokon Europy \u015bredniowiecznej i\u00a0wyprowadzili Europejczyk\u00f3w na \u015bwiat dalekich ocean\u00f3w i\u00a0kontynent\u00f3w\u201d[4]<\/a>.<\/p>\n

Zakon templariuszy podj\u0105\u0142 w takim razie \u2013 jak tutaj widzimy \u2013 dzia\u0142alno\u015b\u0107\u00a0stricte\u00a0<\/em>podziemn\u0105. Jego cz\u0142onkowie, ukrywaj\u0105cy si\u0119 w g\u0142\u00f3wnej mierze w Szkocji i Anglii, schronienie znale\u017ali w\u0142a\u015bnie w lo\u017cach rzemie\u015blnik\u00f3w \u2013 budowniczych katedr, kt\u00f3rym od dawna patronowali oraz kt\u00f3rych wyra\u017anie i\u00a0tw\u00f3rczo inspirowali. Lo\u017ce owe gromadzi\u0142y wi\u0119c wolnomularzy \u2013 okre\u015blanych oficjalnie mianem\u00a0freemasons<\/em>. Zrzesza\u0142y one cz\u0142onk\u00f3w cech\u00f3w, kt\u00f3rzy nazywali si\u0119 wzajem mianem braci, mieli w\u0142asne tajemnice, statuty, jak te\u017c oryginalne systemy znak\u00f3w rozpoznawczych[5]<\/a>. Prokopiuk dodaje, \u017ce: \u201e(\u2026) Dzi\u015b nie spos\u00f3b powiedzie\u0107, dlaczego wolnomularze \u015bredniowieczni przygarn\u0119li ukrywaj\u0105cych si\u0119 i prze\u015bladowanych templariuszy \u2013 mo\u017ce z racji solidarno\u015bci ze swymi protektorami (to najbardziej prawdopodobne), mo\u017ce w poczuciu zwyk\u0142ej ludzkiej sympatii i wsp\u00f3\u0142czucia, pami\u0119ta\u0107 bowiem trzeba, \u017ce nie wszyscy w\u00f3wczas podzielali przekonanie o heretyckich winach templariuszy. W\u00a0ka\u017cdym razie (byli ju\u017c) templariusze odt\u0105d stali si\u0119 wolnomularzami. Ale skoro w dalszym ci\u0105gu \u017cyli w\u00a0nieustannym zagro\u017ceniu, musieli \u2013 nawi\u0105zuj\u0105c do wzor\u00f3w, kt\u00f3re znale\u017ali u\u00a0swych >>gospodarzy<<, wytworzy\u0107 ca\u0142y system znak\u00f3w i\u00a0hase\u0142 jednocze\u015bnie gwarantuj\u0105cych im dyskrecj\u0119 i\u00a0pozwalaj\u0105cych znale\u017a\u0107 innych wsp\u00f3\u0142ukrywaj\u0105cych si\u0119\u201d[6]<\/a>.<\/p>\n

Z kolei B\\ Tadeusz Cegielski do\u015b\u0107 obszernie prezentuje w swoim dziele zatytu\u0142owanym\u00a0Ordo ex Chao\u00a0<\/em>ostatni\u0105 i\u00a0zarazem po\u015bredni\u0105 faz\u0119 symbiozy wolnomularstwa operatywnego i spekulatywnego. Wedle badacza, w lo\u017cach szkockich z pierwszej po\u0142owy XVII wieku dokona\u0142y si\u0119 dwa szczeg\u00f3lne procesy. Po pierwsze zwi\u0105zki owe niemal zupe\u0142nie utraci\u0142y w\u00f3wczas sw\u00f3j cechowy status. Po drugie za\u015b mia\u0142y one wtedy charakter na wskro\u015b inicjacyjny. Wiele wskazuje wi\u0119c na to, \u017ce nowe wp\u0142ywy hermetyczne w wolnomularstwie szkockim ukszta\u0142towa\u0142 przede wszystkim \u201epodsk\u00f3rny\u201d oraz zakamuflowany templaryzm[7]<\/a>. Tez\u0119 t\u0119 potwierdza\u0142 poniek\u0105d B\\ Andrzej Nowicki, kt\u00f3ry w swojej s\u0142ynnej rozprawie zatytu\u0142owanej\u00a0\u00a0Filozofia masonerii u progu si\u00f3dmego tysi\u0105clecia<\/em>\u00a0zwraca\u0142 uwag\u0119 na fakt, \u017ce B\\ Ludwig Keller (1849\u20131915) \u2013 wybitny XIX-wieczny niemiecki historyk kultury \u2013 wywodzi\u0142 masoneri\u0119 mi\u0119dzy innymi ze \u015bredniowiecznych zakon\u00f3w rycerskich (zw\u0142aszcza z zakonu templariuszy)[8]<\/a>.<\/p>\n

Istotnego znaczenia w powy\u017cszym kontek\u015bcie nabieraj\u0105 szczeg\u00f3lnie dwie postaci: B\\ Karl Gotthelf von Hund (1722\u20131776) \u2013 baron, tw\u00f3rca Rytu \u015acis\u0142ej Obserwy oraz B\\ Johann August Starck (1741\u20131816) \u2013 religioznawca i\u00a0ekspastor. Pierwsza z nich stawia\u0142a przeto masonerii cel wznios\u0142y oraz bardzo konkretny: restytucj\u0119 zlikwidowanego za rz\u0105d\u00f3w Filipa IV Pi\u0119knego (1268\u20131314), kr\u00f3la Francji i Nawarry, zakonu templariuszy. Z kolei Starck wprowadzi\u0142 w 1772 roku do Rytu \u015acis\u0142ej Obserwy (zwanego dalej SOT) tradycj\u0119 ezoterycznego chrze\u015bcija\u0144stwa. Jego koncepcja sprowadza\u0142a si\u0119 g\u0142\u00f3wnie do twierdzenia, \u017ce tw\u00f3rczyni\u0105\u00a0Ars Regia\u00a0<\/em>by\u0142a \u2013 zupe\u0142nie apokryficzna \u2013 kap\u0142a\u0144ska ga\u0142\u0105\u017a ubogich rycerzy Chrystusa. Wywodzi\u0142a si\u0119 ona podobno od kapitu\u0142y kanonik\u00f3w \u015bwi\u0105tyni, kt\u00f3rzy po kasacji templariuszy stali si\u0119 jedynymi dziedzicami ezoterycznej wiedzy religijnej. Wtajemniczy\u0107 w ni\u0105 w\u0142a\u015bnie mieli wybran\u0105 grup\u0119 zakonnik\u00f3w sami esse\u0144czycy[9]<\/a>.<\/p>\n

Legenda, ryt oraz katechizmy opracowane przez Starcka sugerowa\u0142y na przyk\u0142ad, \u017ce nowo\u017cytna masoneria pozostawa\u0142a swego rodzaju \u201eparawanem\u201d, za kt\u00f3rym skrywa\u0142 si\u0119 bezpo\u015brednio zakon rycerzy \u015bwi\u0105tyni. Tak oto powsta\u0142y w obr\u0119bie XVIII-wiecznej \u201eSztuki Kr\u00f3lewskiej\u201d regulaminy, kt\u00f3re wprowadza\u0142y \u015bcis\u0142y podzia\u0142 na wolnomularstwo wy\u017csze, depozytariusza najwy\u017cszych tajemnic religijnych, jak te\u017c masoneri\u0119 ni\u017csz\u0105, kt\u00f3ra \u2013 na podobie\u0144stwo \u00f3wczesnych Ko\u015bcio\u0142\u00f3w \u2013 ofiarowywa\u0142a w\u0142asnym adeptom tylko uproszone, wybrane i \u0142atwe do przyswojenia fragmenty prawdziwego kultu. Cz\u0142onkowie SOT byli ponadto zobowi\u0105zani do absolutnego pos\u0142usze\u0144stwa wobec tak zwanych Nieznanych Zwierzchnik\u00f3w Obserwy[10]<\/a>.<\/p>\n

Wp\u0142yw na rozw\u00f3j wolnomularstwa spekulatywnego mia\u0142a te\u017c alchemia oraz ezoteryka spod znaku R\u00f3\u017cy i Krzy\u017ca \u2013 tajemniczego bractwa za\u0142o\u017conego prawdopodobnie przez na po\u0142y legendarnego Christiana Rosenkreuza. Zwraca\u0142 na\u0144 szczeg\u00f3lnie uwag\u0119 B\\ Ignaz Aurelius Fessler (1756\u20131839) \u2013 s\u0142ynny XVIII-wieczny polityk i historyk rodem z W\u0119gier. Twierdzi\u0142 on bowiem, \u017ce r\u00f3\u017cokrzy\u017cowcy okazali si\u0119 dla nowo\u017cytnego wolnomularstwa ruchem o\u00a0pod\u0142o\u017cu\u00a0stricte\u00a0<\/em>reformatorskim[11]<\/a>. S\u0142owo r\u00f3\u017cokrzy\u017cowcy pojawi\u0142o si\u0119 po raz pierwszy w trzech pismach (Fama Fraternitatis R.C.<\/em>,\u00a0<\/em>Confessio Fraternitatis R.C.<\/em>\u00a0oraz\u00a0Chymische Hochzeit des Christiani Rosencreutz Anno 1459<\/em>) przypisywanych niemieckiemu pastorowi Johannesowi Valentinusowi Andreae (1586\u20131654) i\u00a0opublikowanych przez niego na prze\u0142omie 1614\/1615 roku w Kassel. Tre\u015b\u0107 owych ezoterycznych dzie\u0142 wywar\u0142a donios\u0142y wp\u0142yw na proces formowania si\u0119 rytua\u0142\u00f3w wolnomularskich, na czele z praktykowanym przez nasz Zakon Rytem Szkockim Dawnym i Uznanym[12]<\/a>. Ruch r\u00f3\u017cokrzy\u017cowy warto po prostu traktowa\u0107 jako duchowy rdze\u0144 ca\u0142ej wsp\u00f3\u0142czesnej masonerii[13]<\/a>.<\/p>\n

R\u00f3\u017cokrzy\u017cowc\u00f3w i wolnomularzy \u0142\u0105cz\u0105 zreszt\u0105 po dzi\u015b dzie\u0144: odwo\u0142ania do chrze\u015bcija\u0144skiej gnozy, mistyki i\u00a0magii; zami\u0142owanie do przyrodoznawstwa, a tak\u017ce w\u0105tek \u201eodnowy ca\u0142ego \u015bwiata\u201d. Szczeg\u00f3lnie ostatni z\u00a0przywo\u0142anych tu aspekt\u00f3w odnosi si\u0119 przecie\u017c do \u2013 niezmiernie bliskiej idea\u0142om wolnomularskim \u2013 idei przemiany spo\u0142ecze\u0144stwa i kultury. Koncepcja ta by\u0142a szczeg\u00f3lnie popularna w kalwinizmie i purytanizmie. Realizowano j\u0105 nast\u0119pnie podczas republika\u0144skiej Rewolucji Angielskiej z lat 1640\u20131660 i monarchicznej Chwalebnej Rewolucji z lat 1688\u20131689, po kt\u00f3rej wszak nast\u0105pi\u0142a Wielka Rewolucja Francuska roku 1789[14]<\/a>.<\/p>\n

Ku\u017ani\u0105 wszystkich owych w\u0105tk\u00f3w pozostawa\u0142o Royal Society in London for Improving Natural Knowledge, za\u0142o\u017cone przez takich r\u00f3\u017cokrzy\u017cowc\u00f3w oraz wolnomularzy spekulatywnych, jak: Theodor Haak (1597\u20131680), Robert Moray (1607\u20131673), John Wilkins (1614\u20131672), Elias Ashmole (1617\u20131692), William Petty (1623\u20131687), Robert Boyle (1627\u20131691), Christopher Wren (1632\u20131723), Isaac Newton (1643\u20131727) i wielu innych[15]<\/a>.<\/p>\n

Prezentuj\u0105c histori\u0119 konfraterni R\u00f3\u017cy i Krzy\u017ca oraz jej zwi\u0105zk\u00f3w z okultystyczn\u0105 masoneri\u0105 prze\u0142omu XVII i XVIII wieku warto te\u017c wymieni\u0107 nast\u0119puj\u0105ce postaci, wywodz\u0105ce si\u0119 wprost z obu omawianych tutaj ruch\u00f3w: hrabia de Saint Germain (?\u20131784) \u2013 mason, alchemik i agent kr\u00f3la Francji Ludwika XV (1710\u20131774); Giuseppe Balsamo\u00a0vel\u00a0<\/em>hrabia Alessandro Cagliostro (1743\u20131795) \u2013 okultysta, mason i za\u0142o\u017cyciel rytu wolnomularstwa egipskiego (Staro\u017cytny i Pierwotny Ryt Memphis-Misraim); Martines de Pasqually (1727\u20131774) \u2013 mason, gnostyk i mag, fundator \u015awi\u0105tyni Wybranych Kap\u0142an\u00f3w; Louis Claude de Saint-Martin (1743\u20131803) \u2013 teozof, mistyk, za\u0142o\u017cyciel Towarzystwa Marynist\u00f3w; Jean Baptiste Willermoz (1730\u20131824) \u2013 wolnomularz, okultysta, jeden z\u00a0g\u0142\u00f3wnych propagator\u00f3w Rytu \u015acis\u0142ej Obserwy we Francji, jak r\u00f3wnie\u017c Antoine-Joseph Pernety (1716\u20131796) \u2013 mason, alchemik, inicjator powo\u0142ania \u015awi\u0105tyni Taboru[16]<\/a>.<\/p>\n

Wp\u0142yw templariuszy oraz r\u00f3\u017cokrzy\u017cowc\u00f3w na dzieje wolnomularstwa spekulatywnego wydaje si\u0119 wi\u0119c niezaprzeczalny. To nasze wsp\u00f3lne dziedzictwo, z kt\u00f3rego powinni\u015bmy by\u0107 niezmiernie dumni. Tylko od nas tu obecnych zale\u017cy, czy w swoim \u017cyciu wolnomularskim i profa\u0144skim oka\u017cemy si\u0119 godni naszych wielkich poprzednik\u00f3w, czy dokonuj\u0105c pr\u00f3by alchemicznej transmutacji w\u0142asnego ducha, staniemy si\u0119 na co dzie\u0144 cho\u0107 odrobin\u0119 lepszymi lud\u017ami.<\/p>\n

B:. Micha\u0142 Siedlecki<\/p>\n

Deska wyg\u0142oszona w trakcie uroczystych posiedze\u0144<\/p>\n

Sz:.L:.\u00a0\u201ePierre et Marie Curie\u201d oraz \u201eKonstytucja 3 Maja\u201d na Ws\\ Warszawy<\/p>\n

\n

[1]<\/a>\u00a0T. Cegielski,\u00a0Ksi\u0119ga Konstytucji 1723 roku i pocz\u0105tki wolnomularstwa spekulatywnego w Anglii. Geneza \u2013 fundamenty \u2013 komentarze<\/em>, Warszawa 2011, s. 9-10.<\/p>\n

[2]<\/a>\u00a0Tam\u017ce, s. 10-12.<\/p>\n

[3]<\/a>\u00a0J. Prokopiuk,\u00a0Historia R\u00f3\u017co-Krzy\u017ca<\/em>, Krak\u00f3w 2013,\u00a0<\/em>s. 112-113.<\/p>\n

[4]<\/a>\u00a0Tam\u017ce, s. 115-116. Por. S. Sora,\u00a0Zaginiony \u015bwiat templariuszy<\/em>, prze\u0142. J. Prokopiuk, Warszawa 2005 oraz tego\u017c,\u00a0Zaginiona kolonia templariuszy<\/em>, prze\u0142. J. Prokopiuk, Warszawa 2006.<\/p>\n

[5]<\/a>\u00a0J. Prokopiuk,\u00a0Historia R\u00f3\u017co-Krzy\u017ca<\/em>, dz. cyt., s. 116-117. Por. J. J. Robinson,\u00a0Zrodzeni z krwi<\/em>, prze\u0142. M. Sewery\u0144ski, Warszawa 1995 oraz M. Baigent, R. Leigh,\u00a0\u015awi\u0105tynia i lo\u017ca<\/em>, prze\u0142. R. Sud\u00f3\u0142, Warszawa 1996.<\/p>\n

[6]<\/a>\u00a0J. Prokopiuk,\u00a0Historia R\u00f3\u017co-Krzy\u017ca<\/em>, dz. cyt., s. 117.<\/p>\n

[7]<\/a>\u00a0T. Cegielski,\u00a0Ordo ex Chao<\/em>, Warszawa 1994, s. 200 oraz J. Prokopiuk,\u00a0Historia R\u00f3\u017co-Krzy\u017ca<\/em>, dz. cyt., s. 117-118.<\/p>\n

[8]<\/a>\u00a0A. Nowicki,\u00a0Filozofia masonerii u progu si\u00f3dmego tysi\u0105clecia<\/em>, Gdynia 1997, s. 218.<\/p>\n

[9]<\/a>\u00a0J. Prokopiuk,\u00a0Historia R\u00f3\u017co-Krzy\u017ca<\/em>, dz. cyt., s. 120.<\/p>\n

[10]<\/a>\u00a0Tam\u017ce, s. 120.<\/p>\n

[11]<\/a>\u00a0A. Nowicki,\u00a0Filozofia masonerii u progu si\u00f3dmego tysi\u0105clecia<\/em>, dz. cyt., s. 67.<\/p>\n

[12]<\/a>\u00a0Zob.\u00a0Wo\u0142anie Braterstwa R\u00f3\u017cokrzy\u017ca. Ezoteryczna analiza Fama Fraternitatis R. C. przez Jana van Rijckenborgha<\/em>, wyd. I, przek\u0142. dokonano z j\u0119zyka niem., Wielu\u0144 2010;\u00a0Wyznanie Braterstwa R\u00f3\u017cokrzy\u017ca. Ezoteryczna analiza Confessio Fraternitatis R. C. przez Jana van Rijckenborgha<\/em>, wyd. I, przek\u0142. dokonano z j\u0119zyka niem., Wielu\u0144 2009;\u00a0Alchemiczne gody Chrystiana R\u00f3\u017cokrzy\u017ca. Ezoteryczna analiza chemicznych god\u00f3w Chrystiana R\u00f3\u017cokrzy\u017ca anno 1459 przez Jana van Rijckenborgha<\/em>, wyd. I, przek\u0142. dokonano z j\u0119zyka niem., cz. I, Wielu\u0144 2005;\u00a0Alchemiczne gody Chrystiana R\u00f3\u017cokrzy\u017ca. Ezoteryczna analiza chemicznych god\u00f3w Chrystiana R\u00f3\u017cokrzy\u017ca anno 1459 przez Jana van Rijckenborgha<\/em>, wyd. I, przek\u0142. dokonano z j\u0119zyka niem., cz. II, Wielu\u0144 2007. Zob. te\u017c P. S\u00e9dir,\u00a0R\u00f3\u017cokrzy\u017cowcy. Historia i nauka<\/em>, red. i prze\u0142. J. Prokopiuk, Warszawa 1994; R. Edighoffer,\u00a0R\u00f3\u017cokrzy\u017cowcy<\/em>, prze\u0142. K. Marczewska, Warszawa 1998 oraz\u00a0Alchemia i R\u00f3\u017cokrzy\u017cowcy<\/em>, \u201eWolnomularz Polski\u201d 1994, nr 3, s. 13-15. Por.\u00a0https:\/\/www.droithumain.pl\/index.php\/biblioteka\/54-xvii-wiek-i-wybrane-roda-inspiracji-sztuki-krolewskiej<\/a><\/p>\n

[13]<\/a>\u00a0J. Prokopiuk,\u00a0Historia R\u00f3\u017co-Krzy\u017ca<\/em>, dz. cyt., s. 126.<\/p>\n

[14]<\/a>\u00a0Tam\u017ce, s. 123.<\/p>\n

[15]<\/a>\u00a0Tam\u017ce, s. 123.<\/p>\n

[16]<\/a>\u00a0Tam\u017ce, s. 132-133.<\/p>\n

\u017ar\u00f3d\u0142a grafik (CC BY-SA 3.0<\/a>):<\/p>\n

https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Cross_of_the_Knights_Templar.svg<\/p>\n

https:\/\/pl.wikipedia.org\/wiki\/Wolnomularstwo#\/media\/File:Square_compasses.svg<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Dzieje wolnomularstwa spekulatywnego pozostaj\u0105 poznawczo wieloaspektowe. Jego pocz\u0105tki r\u00f3wnie\u017c wymykaj\u0105 si\u0119 prostej klasyfikacji faktograficznej. Nie dziwi wi\u0119c fakt, \u017ce badaniom nad masoneri\u0105 towarzyszy nieustanne poczucie wielkiej tajemnicy. Przyjrzyjmy si\u0119 tu w takim razie wybranym w\u0105tkom templaria\u0144sko-r\u00f3\u017cokrzy\u017cowym, kt\u00f3re mog\u0105 okaza\u0107 si\u0119 bardzo pomocne w\u00a0naszej pr\u00f3bie analitycznej rekonstrukcji procesu formowania si\u0119 poszczeg\u00f3lnych etap\u00f3w historii\u00a0Ars Regia. Jak podaje […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":5887,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4],"tags":[],"class_list":["post-4378","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-biblioteka"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/tobgsxndps.cfolks.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4378"}],"collection":[{"href":"https:\/\/tobgsxndps.cfolks.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/tobgsxndps.cfolks.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tobgsxndps.cfolks.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tobgsxndps.cfolks.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4378"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/tobgsxndps.cfolks.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4378\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tobgsxndps.cfolks.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/5887"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/tobgsxndps.cfolks.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4378"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/tobgsxndps.cfolks.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4378"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/tobgsxndps.cfolks.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4378"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}