2012, to rok po\u015bwi\u0119cony pami\u0119ci Janusza Korczaka, rok na kt\u00f3ry przypada rocznica jego m\u0119cze\u0144skiej \u015bmierci. Po\u015bwi\u0119cony jest pami\u0119ci cz\u0142owieka o kt\u00f3rym s\u0142yszeli wszyscy, o kt\u00f3rym wiedza ta jest wci\u0105\u017c niepe\u0142na. Ta jak\u017ce niezwykle bogata posta\u0107 by\u0142a wielokrotnie prezentowana w r\u00f3\u017cnych \u015brodowiskach ubieg\u0142ych lat. Mimo to sylwetka\u00a0 Janusza Korczaka, cz\u0142owieka, naukowca, my\u015bliciela, humanisty a przy tym Wolnomularza nale\u017c\u0105cego do Zakonu „Le Droit Humain”, pozostaje nadal nie w pe\u0142ni znana i wymaga uzupe\u0142nie\u0144.<\/p>\n
Janusz Korczak, prawdziwe imi\u0119 nazwisko Henryk Goldszmidt to jedna z najwi\u0119kszych postaci XX wieku. Urodzi\u0142 si\u0119 w 1887 roku w Warszawie, w zasymilowanej rodzinie \u017cydowskiej. W opracowaniach encyklopedycznych na og\u00f3\u0142 jest przedstawiany jako lekarz, pisarz, pedagog, filantrop i dzia\u0142acz spo\u0142eczny.\u00a0 Studiowa\u0142 medycyn\u0119 w Warszawie, Berlinie i\u00a0 Pary\u017cu. Nale\u017ca\u0142 do \u015bcis\u0142ego kr\u0119gu warszawskiej inteligencji prze\u0142omu XIX i XX wieku.<\/p>\n
Poniewa\u017c tak ta posta\u0107 jest doskonale znana a w tym roku b\u0119dzie wspominana w r\u00f3\u017cnych \u015brodowiskach, ograniczymy si\u0119 do nakre\u015blenia dw\u00f3ch cech osobowo\u015bci Janusza Korczaka: Pana Doktora, pi\u0119knie i emocjonalnie opisanego przez jego wychowank\u0119, oraz Wolnomularza, wspaniale \u0142\u0105cz\u0105cego szczytne cele i zasady wolnomularskie ze swym oddaniem bez granic dla dzieci, tej cz\u0119\u015bci spo\u0142ecze\u0144stwa, kt\u00f3ra jest najs\u0142absza i bezbronna. Praca dla dzieci by\u0142a pasj\u0105 jego \u017cycia. To dla ich dobra Janusz Korczak\u00a0 po\u015bwi\u0119ci swe \u017cycie dos\u0142ownie i w przeno\u015bni.<\/p>\n
Wiele \u015bwiat\u0142a na t\u0119 niezwyk\u0142\u0105 posta\u0107 rzucaj\u0105 wspomnienia jego wychowank\u00f3w. Przyk\u0142adem s\u0105 wzruszaj\u0105ce w s\u0142owa pani Dory Borberg, pi\u0119knie i wnikliwie zarazem\u00a0 opisuj\u0105cej\u00a0 posta\u0107 Pana Doktora. Wspomnienia te ukaza\u0142y si\u0119 w 1982 roku w paryskiej \u201eKulturze0\u201d<\/p>\n
Pani Dora tak rozpoczyna swa opowie\u015b\u0107 (zachowana pisownia orygina\u0142u): \u201e..\u00a0w t\u0119 rocznic\u0119 \u015bmierci Janusza Korczaka, Henryka Goldszmidta,\u00a0 a dla mnie Pana Doktora, chc\u0119 opisa\u0107 trocz\u0119 wspomnie\u0144 jako by\u0142a wychowanka a p\u00f3\u017aniej pracownica Domu Sierot przy ul. Krochmalnej Nr 92.Kiedy w 1924 wst\u0105pi\u0142am do Domu Sierot, mia\u0142am 7 lat. W pewien pi\u0105tek ciotka przyprowadzi\u0142a mnie na ul. Krochmaln\u0105 i tam ju\u017c zosta\u0142am. Wra\u017cenie dziecka, kt\u00f3re nagle wysz\u0142o z niskiej suteryny bez pod\u0142ogi, o \u015bcianach zielonych z wilgoci, i znalaz\u0142o si\u0119 w ogromnej Sali z galeri\u0105 w pi\u0119knej sypialni i w\u0142asnym \u0142\u00f3\u017ceczku. W moich dziecinnych marzeniach nie mie\u015bci\u0142o si\u0119 mie\u0107 takie bogactwo. Wi\u0119c kiedy ju\u017c zamieszka\u0142am w tym domu, podesz\u0142a do mnie starsza dziewczynka i powiedzia\u0142a mi, \u017ce b\u0119dzie moja opiekunk\u0105, ale ona m\u00f3wi\u0142a do mnie po polsku, a ja nie rozumia\u0142am, bo dzieci z ulicy \u015aliskiej by\u0142y \u017cydowskimi dzie\u0107mi i m\u00f3wi\u0142y tylko po \u017cydowsku. Z biegiem czasu, po trochu zacz\u0119\u0142am rozmawia\u0107, i pewnego dnia, z tych pierwszych dni mojego pobytu, porwa\u0142am sukienk\u0105 o gw\u00f3\u017ad\u017a i dzieci zaprowadzi\u0142y mnie do szwalni, a ja powiedzia\u0142am po polsku:<\/em><\/p>\n – Niech mnie Babicowa reperura sukienka.<\/em><\/p>\n Kiedy coraz wi\u0119cej poznawa\u0142am Zycie, zacz\u0119\u0142am po trochu rozumie\u0107 je i ju\u017c zna\u0142am r\u00f3\u017cne pokoje i do czego s\u0142u\u017c\u0105. Pierwszy pok\u00f3j to by\u0142a kancelaria, a na \u015bcianach w kancelarii wisia\u0142y wielkie tablice z bia\u0142ego marmuru, z\u0142otymi literami napisane imiona ofiarodawc\u00f3w. Najwi\u0119ksza tablica g\u0142osi\u0142a:<\/em><\/p>\n Sara Krawc\u00f3w, pierwsza ofiarodawczyni, kt\u00f3ra da\u0142a 200 rubli na Dom Sierot.<\/em><\/p>\n Drugi pok\u00f3j, to by\u0142a czytelnia, tam trzeba by\u0142o zachowywa\u0107 si\u0119 bardzo cicho. Na jednej \u015bcianie wisia\u0142y trzy portrety. Pierwszy portret to by\u0142a dziewczynka z Domu Sierot, kt\u00f3ra umar\u0142a na tyfus nazywa\u0142a si\u0119 Esterka Wajntrob.<\/em><\/p>\n Kiedy by\u0142a wojna i Pan Doktor by\u0142 na wojnie, a pani Stefania Wilczy\u0144ska musia\u0142a o wszystkim sama my\u015ble\u0107, to ta dziewczynka pomaga\u0142a dogl\u0105da\u0107 chore dzieci i w czasie epidemii tyfusu zarazi\u0142a si\u0119 i umar\u0142a.<\/em><\/p>\n Drugi portret, to by\u0142 Komendant J\u00f3zef Pi\u0142sudski i by\u0142 napis pod portretem:<\/em><\/p>\n – Po 125 latach niewoli Polska odzyska\u0142a niepodleg\u0142o\u015b\u0107 pod wodz\u0105 Komendanta J\u00f3zefa Pi\u0142sudskiego.<\/em><\/p>\n Trzeci portret, to by\u0142 Prezydent Ameryki Hoover. Kiedy by\u0142a wojna i g\u0142\u00f3d, epidemie, to Ameryka przysy\u0142a\u0142a produkty, odzie\u017c, lekarstwa i jeszcze przys\u0142a\u0142a dla dzieci pierwszy foot-ball. W \u017cyciu codziennym pan Doktor by\u0142 dla nas ojcem, opiekunem i nauczycielem. Dla wszystkich mia\u0142 czas i przede wszystkim mia\u0142 uczucie serdeczno\u015bci, dla ka\u017cdego mia\u0142 poca\u0142unek i jego ciep\u0142e zawsze r\u0119ce garn\u0119\u0142y do siebie dzieci. Wychowanie Domu Sierot \u2013 to by\u0142a uczciwo\u015b\u0107, prawda i sprawiedliwo\u015b\u0107, sama dobro\u0107.<\/em><\/p>\n Pami\u0119tam, jak pan Doktor star\u0142 si\u0119 aby\u015bmy mieli szacunek dla ka\u017cdej pracy. Sam w sobot\u0119 na schodach tylnego podw\u00f3rka (podw\u00f3rka by\u0142y dwa), czy\u015bci\u0142 dzieciom buty, a firm\u0119 nazywa\u0142 \u201e\u0141ad, blask, elegancja\u201d. Strasznie teraz pomy\u015ble\u0107, \u017ce cz\u0142owiek tej miary czy\u015bci\u0142 nam buty. Cz\u0119sto z nami obiera\u0142 kartofle w kuchni i bardzo si\u0119 gniewa\u0142, je\u015bli kto\u015b grubo obiera\u0142. Kiedy po wojnie chleb ju\u017c nie by\u0142 porcjowany, przy kolacji pan Doktor kraja\u0142 dodatkowo paluszki chleba z mas\u0142em i zach\u0119ca\u0142 dzieci, aby tego chleba zjad\u0142y wi\u0119cej. Firm\u0119 nazywa\u0142 \u201eBar pod \u015blep\u0105 kiszk\u0105!\u201d. Pan Doktor zawsze siedzia\u0142 z dzie\u0107mi przy stole, ca\u0142y personel r\u00f3wnie\u017c. Bardzo ciekawe\u00a0 by\u0142o siedzie\u0107 przy jednym stole z panem Doktorem. Opowiada\u0142 nam jeszcze o wojnie japo\u0144skiej, z jakimi lud\u017ami si\u0119 w \u017cyciu spotyka\u0142, o r\u00f3\u017cnych pisarzach jego m\u0142odo\u015bci. M\u00f3wi\u0142 nam o Boles\u0142awie Prusie, kt\u00f3ry d\u0142ugo w odcinkach Kuriera Warszawskiego pisa\u0142 \u201eLalk\u0119\u201d i kto\u015b napisa\u0142 mu fraszk\u0119:<\/em><\/p>\n – Albo z\u0142am stalk\u0119, albo sko\u0144cz \u201eLalk\u0119\u201d<\/em><\/p>\n Oto 3 inne fragmenty opisu Pani Dory:<\/p>\n \u2026\u2026\u2026\u2026\u2026.\u201d.Nie pami\u0119tam ju\u017c w kt\u00f3rym roku by\u0142o og\u0142oszenie dzia\u00ad\u0142alno\u015bci Domu Sierot. W specjalnym Biuletynie. Nie b\u0119d\u0119 pisa\u0107 o jego dzia\u0142alno\u015bci, ale musz\u0119 napisa\u0107 \u017ce w sprawozdaniu z prze\u00adsz\u0142o 400 dzieci wychowanych przez ten czas w Domu Sierot trzech ch\u0142opc\u00f3w siedzia\u0142o w wi\u0119zieniu za kradzie\u017ce, a trzy dziew\u00adczynki to by\u0142y prostytutki. Ja my\u015bl\u0119, \u017ce na tak\u0105 rodzin\u0119, wyro\u00adbienie charakteru w takich ci\u0119\u017ckich warunkach materialnych by\u0142o ponadludzkie.\u201d<\/em><\/p>\n \u2026\u2026\u2026.\u201dZ biegiem lat pan Doktor stawa\u0142 si\u0119 coraz smutniejszy, bar\u00addziej zamy\u015blony, zostawi\u0142 tak bardzo popularny Ma\u0142y Przegl\u0105d. Zacz\u0105\u0142 cotygodniow\u0105 audycj\u0119 radiow\u0105 pod nazw\u0105 \u201eGadaninki starego doktora”. Tak jak wszystkie jego czynno\u015bci zawsze mia\u0142y sw\u00f3j urok, tak samo i audycje r\u00f3wnie\u017c, co s\u0142ucha\u0142o p\u00f3\u0142 Polski. Nikt nie zna\u0142 nazwiska autora, ka\u017cdy speaker, ka\u017cda osoba bio\u00adr\u0105ca udzia\u0142 w audycjach Polskiego Radia mia\u0142a swoje imi\u0119 i nazwisko, tylko pan Doktor nie mia\u0142 swojego imienia i na to si\u0119 zgodzi\u0142.\u201d<\/em><\/p>\n \u2026\u2026\u2026..\u201dNad Warszaw\u0105 lec\u0105 bomby. W Warszawie ju\u017c nie ma nikogo u \u201ew\u0142adzy”. Tylko prezydent Starzy\u0144ski schrypni\u0119tym g\u0142osem przemawia do ludno\u015bci i prosi o umiej\u0119tne zachowanie si\u0119 w czasie nalot\u00f3w. I zn\u00f3w w warszawskim radio s\u0142ycha\u0107 g\u0142os pana Doktora. Jego g\u0142os przemawia jak trzeba post\u0119powa\u0107, szczeg\u00f3l\u00adnie prosi dzieci, aby nie wychodzi\u0142y na ulic\u0119 i niczego nie doty\u00adka\u0142y, i jeszcze sam chodzi po ulicach, szuka rannych dzieci, za\u00adb\u0142\u0105kanych. Ci\u0105gle tylko z Prezydentem Starzy\u0144skim przemawiaj\u0105 do czasu, kiedy radio przesta\u0142o pracowa\u0107.\u201d<\/em><\/p>\n Janusz Korczak jest tak\u017ce znany jako Wolnomularz, aktywny cz\u0142onek Zakonu Mi\u0119dzynarodowego \u201eLe DROIT HUMAIN\u201d. Ta wiedza jest systematycznie pomijana we wszystkich jego \u017cyciorysach. Wynika to z bardzo nik\u0142ej wiedzy spo\u0142ecze\u0144stwa o Wolnomularstwie oraz ci\u0105gle istniej\u0105cych uprzedze\u0144 do tej organizacji. Nikt nie mo\u017ce jednak zaprzeczy\u0107, \u017ce idea\u0142y, podstawowe zasady i d\u0105\u017cenia wolnomularstwa pokrywaj\u0105 si\u0119 nadzwyczajnie z tymi, kt\u00f3re wyznawa\u0142 i stosowa\u0142 w \u017cyciu Janusz Korczak.<\/p>\n System wychowawczy, kt\u00f3ry Korczak pr\u00f3bowa\u0142 realizowa\u0107 w Domu Sierot brzmia\u0142 nast\u0119puj\u0105co:<\/p>\n \u201d organizujemy spo\u0142eczno\u015b\u0107 dzieci\u0119c\u0105 na zasadach sprawiedliwo\u015bci, braterstwa, r\u00f3wnych praw i obowi\u0105zk\u00f3w\u201d. \u00a0Zamiast karno\u015bci \u2013 \u0142ad. Zamiast przymusu \u2013 dobra wola. Zamiast mora\u0142\u00f3w \u2013 samodoskonalenie, uwa\u017ca\u0142, \u017ce dziecko ma takie same prawa jak doros\u0142y i nale\u017cy mu si\u0119 sprawiedliwo\u015b\u0107, godno\u015b\u0107 i szacunek.<\/em><\/p>\n G\u0142\u0119boki humanizm Korczaka oraz od m\u0142odo\u015bci przejawiaj\u0105ce si\u0119 zami\u0142owanie do ludzi, szczeg\u00f3lnie tych, na kt\u00f3rych w przysz\u0142o\u015bci wyro\u015bnie dziecko, mo\u017cna by przypisa\u0107 wp\u0142ywom idei wolnomularskich, gdy\u017c s\u0105 im bliskie. Za\u0142o\u017cycielka naszego Zakonu, Maria Deraismes by\u0142a bardzo znan\u0105 dzia\u0142aczk\u0105 spo\u0142eczn\u0105 na rzecz praw tak kobiet jak i dzieci. Ju\u017c w 1876 roku g\u0142osi\u0142a: \u201edziecko nie mo\u017ce by\u0107 czyj\u0105\u015b w\u0142asno\u015bci\u0105<\/em>\u201d. Prawa dziecka by\u0142y jednym z temat\u00f3w jej znanych odczyt\u00f3w na forum paryskich konferencji.<\/p>\n Marie-Adelaide Deraismes urodzi\u0142a si\u0119 w 1828 roku a Janusz Korczak w 1887. Nie znali si\u0119 osobi\u015bcie, a jak\u017ce bardzo byli sobie bliscy. \u0141\u0105czy\u0142y ich te same idee spo\u0142eczne, d\u0105\u017cenie do sprawiedliwo\u015bci, do r\u00f3wno\u015bci spo\u0142ecznej, wspieranie s\u0142abych, Obydwoje aktywnie dzia\u0142ali na rzecz wprowadzenia w \u017cycie tych idei, o stworzenie spo\u0142ecze\u0144stwa sprawiedliwego, i godnego \u017cycia dla wszystkich ludzi. Janusz Korczak, pedagog z zami\u0142owania, k\u0142ad\u0142 szczeg\u00f3lny nacisk na \u00a0losy dzieci natomiast Maria Deraismes \u0142\u0105czy\u0142a trosk\u0119 o dzieci z walk\u0105 o polepszenie sytuacji \u00f3wczesnych kobiet. Ona stworzy\u0142a Wolnomularstwo mieszane \u201eLe Droit Humain\u201d, a on p\u00f3\u017aniej dzia\u0142a\u0142 w jego strukturach. \u00a0\u00a0Przy\u015bwieca\u0142 im ten sam cel, obydwoje korzystali z podobnych metod, zatem nie jest bezpodstawne twierdzenie, \u017ce byli znacz\u0105cymi ogniwami \u201e\u0142a\u0144cucha jedno\u015bci kt\u00f3ry \u0142\u0105czy wszystkich Wolnomularzy w czasie i w przestrzeni\u201d<\/p>\n Dlatego w roku 2012, po\u015bwi\u0119conym osobie Janusza Korczaka warto jest zastanowi\u0107 si\u0119 nad dokonaniami Pana Doktora w czasach tak trudnych, w kt\u00f3rych przysz\u0142o mu dzia\u0142a\u0107, ale tak\u017ce spr\u00f3bowa\u0107 po raz kolejny zapyta\u0107: ile jeszcze jest do zrobienia? Nie wszystkie bowiem sprawy, kt\u00f3rymi zajmowali si\u0119 nasi poprzednicy, zjednoczeni w \u0142a\u0144cuchu jedno\u015bci zosta\u0142y zrealizowane. W Polsce, a tak\u017ce w innych krajach jeszcze jest wiele do zrobienia by na buziach dzieci zawsze go\u015bci\u0142 u\u015bmiech, a wiele problem\u00f3w, z jakimi spotykaj\u0105 si\u0119 dzisiejsze kobiety wymaga jeszcze ogromnej pracy. Dlatego wspominaj\u0105c Janusza Korczaka przede wszystkim musimy zwr\u00f3ci\u0107 si\u0119 do ka\u017cdego z nas, by tak\u017ce do Jego dzie\u0142a do\u0142o\u017cy\u0107 ma\u0142\u0105 w\u0142asn\u0105 cz\u0105stk\u0119, tak jak to obiecujemy opuszczaj\u0105c nasze \u015awi\u0105tynie.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Pan Doktor 2012, to rok po\u015bwi\u0119cony pami\u0119ci Janusza Korczaka, rok na kt\u00f3ry przypada rocznica jego m\u0119cze\u0144skiej \u015bmierci. Po\u015bwi\u0119cony jest pami\u0119ci cz\u0142owieka o kt\u00f3rym s\u0142yszeli wszyscy, o kt\u00f3rym wiedza ta jest wci\u0105\u017c niepe\u0142na. Ta jak\u017ce niezwykle bogata posta\u0107 by\u0142a wielokrotnie prezentowana w r\u00f3\u017cnych \u015brodowiskach ubieg\u0142ych lat. Mimo to sylwetka\u00a0 Janusza Korczaka, cz\u0142owieka, naukowca, my\u015bliciela, humanisty a […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":5965,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4],"tags":[],"class_list":["post-5171","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-biblioteka"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/tobgsxndps.cfolks.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5171"}],"collection":[{"href":"https:\/\/tobgsxndps.cfolks.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/tobgsxndps.cfolks.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tobgsxndps.cfolks.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tobgsxndps.cfolks.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5171"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/tobgsxndps.cfolks.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5171\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tobgsxndps.cfolks.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/5965"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/tobgsxndps.cfolks.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5171"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/tobgsxndps.cfolks.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5171"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/tobgsxndps.cfolks.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5171"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}